9 ARALIK DÜNYA YOLSUZLUKLA MÜCADELE GÜNÜ
9 Aralık Dünya Yolsuzlukla Mücadele Günü
Birleşmiş Milletler tarafından her yıl 9 Aralık tarihinde kutlanan ve yolsuzluğun toplumlar üzerindeki yıkıcı etkilerine dikkat çekmek amacıyla düzenlenen önemli bir farkındalık günüdür.
2003 yılında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Birleşmiş Milletler Yolsuzluğa Karşı Sözleşme’yi (United Nations Convention against Corruption – UNCAC) kabul etti.
Bu sözleşme, 31 Ekim 2003’te Merida (Meksika)’da imzaya açıldığı için “Merida Sözleşmesi” olarak da bilinir.
Sözleşme 14 Aralık 2005’te yürürlüğe girdi ve şu anda 190’dan fazla ülke tarafından onaylandı (dünyada en çok tarafı olan uluslararası sözleşmelerden biri).
BM, sözleşmenin imzaya açıldığı tarih olan 9 Aralık’ı, 2003’ten beri Dünya Yolsuzlukla Mücadele Günü olarak ilan etti.
Bu günün temel amacı şunlardır:
- Yolsuzluğun devletler, ekonomi, demokrasi, insan hakları ve sürdürülebilir kalkınma üzerindeki ağır zararlarını vurgulamak.
- UNCAC’ın uygulanmasını teşvik etmek.
- Şeffaflık, hesap verebilirlik ve iyi yönetişim kültürünü yaygınlaştırmak.
- Kamuoyu, sivil toplum, özel sektör ve gençleri yolsuzlukla mücadele konusunda harekete geçirmek.
BM, her yıl farklı bir tema belirler. Son yıllardaki bazı temalar:
2024: “Yolsuzlukla Mücadelede 20 Yıl: Yolculuğumuzu Birlikte Şekillendiriyoruz.” (UNCAC’ın 20. yıl dönümü)
2023: “Yolsuzluğa Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nin 20. Yılı: Barış, Adalet ve Güçlü Kurumlar İçin Birlikte”
2022: “Haklarınız, Sorumluluklarınız, Yolsuzlukla Mücadele”
2021: “Haklarınız ve Rolünüz: Yolsuzlukla Mücadelede Sizin Sesiniz”
2020: “Küresel İyileşme İçin Yolsuzlukla Mücadele”
Türkiye’de 9 Aralık:
Türkiye, UNCAC’ı 2006 yılında onaylamış ve sözleşmeye taraftır.
9 Aralık’ta Türkiye’de genellikle:
Kamu kurumları (özellikle İçişleri Bakanlığı, Sayıştay, MASAK),
Sivil toplum kuruluşları (Şeffaflık Derneği – Transparency International Türkiye bölümü),
Üniversiteler ve barolar etkinlikler, paneller, seminerler düzenler. Şeffaflık Derneği, her yıl Türkiye’nin Yolsuzluk Algı Endeksi’ndeki yerini de bu tarihe yakın açıklayarak gündem oluşturur.
Yolsuzluk Algı Endeksi’nde Türkiye (Transparency International)
2024 yılı verilerine göre (2025 henüz yayımlanmadı):
Türkiye 180 ülke arasında 115. sırada yer aldı (puan: 34/100).
Bu, son 10 yılın en düşük sıralamalarından biri olarak dikkat çekiyor.
9 Aralık, sadece bir “kutlama” değil, yolsuzluğun bir suç ve insan hakları ihlali olduğunu hatırlatan, şeffaflık ve hesap verebilirlik talep eden küresel bir mücadele günüdür.
BM’nin sloganıyla:
“Yolsuzluk senin hakkını çalıyor.”
Dün,
“Dünya Yolsuzlukla Mücadele Günü”…idi
Ama bizi ilgilendirmiyor, zaten bu günün kutlanması da ülkemizde
“anlamsız”
ve de
“provokatif” bulunarak yasaklanmıştı…
17/25 Aralık temizlenmeden,
Suçlular cezalandırılmadan,
Kutlamanın bir anlamı olmayacaktır.
10 Aralık 2025
M. Hüseyin OĞUZ
