VEFATININ 68. YIL DÖNÜMÜNDE NECİP AKAR
Necip Akar (1904, Nizip, Gaziantep – 18 Haziran 1957, İstanbul), Türk eczacı, sanayici ve girişimci olarak Cumhuriyet döneminin önde gelen isimlerinden biridir. Özellikle ilaç ve temizlik ürünleri sektöründe yenilikçi yaklaşımları ve Türkiye’de modern reklamcılığın öncülerinden biri olmasıyla tanınmıştır.
Necip Akar, 1904 yılında Gaziantep’in Nizip ilçesinde doğdu. Beş yaşında ailesiyle birlikte İstanbul’a taşındı. İlk eğitimini Kadıköy’de aldıktan sonra, orta ve lise öğrenimini dönemin en prestijli okullarından biri olan Vefa Lisesi’nde tamamladı. 1924 yılında Eczacılık Okulu’ndan mezun oldu. Eğitim sürecinde, Divanyolu’nda Necip Özgül’ün eczanesinde çalışarak ilaç, krem ve diş macunu yapımı konusunda pratik bilgiler edindi. Mezuniyetinin ardından askerlik görevini yaptı ve kısa bir süre Ankara’da Eczacı Hüsnü Bey’in eczanesinde çalışarak mesleki deneyimini artırdı.
Necip Akar, Osmanlı’nın son dönemlerinde doğmuş olmasına rağmen, Cumhuriyetin ilk girişimcilerinden biri olarak öne çıkar. Ağabeyi Cemil Akar ile birlikte küçük bir dairede başladığı üretim faaliyetleriyle iş hayatına adım attı. İlk ürünleri arasında “Şampuan Cemil”, “Necip Bey Kremi” ve “Necip Diş Macunu” yer aldı. Ancak bu ürünler başlangıçta beklenen başarıyı sağlayamadı.
Necip Akar, ilk girişimlerinin başarısızlığı üzerine daha profesyonel bir yaklaşım benimsedi. Necip Diş Macunu’nun formülünü geliştirerek ve adını “Radyolin” olarak değiştirerek piyasaya yeniden sundu. 28 Temmuz 1927’de ruhsatını aldığı Radyolin, Türkiye’nin ilk yerli patentli ürünlerinden biri oldu. Akar, bu ürünü tanıtmak için Türkiye’de afiş reklamcılığını başlatan ilk kişi olarak reklamcılıkta çığır açtı. Radyolin, bir yılda yarım milyona yakın satış rakamına ulaşarak büyük bir başarı elde etti.
1931 yılında, İspanyol Gribi olarak bilinen grip salgınının Türkiye’yi etkisi altına aldığı dönemde, Necip Akar ve ağabeyi Cemil, baş ağrısı, soğuk algınlığı, nezle, romatizma ve yüksek ateşe karşı etkili bir ağrı kesici geliştirdi. “Grip” kelimesine, dönemin ünlü ilacı Aspirin’in “-in” ekini ekleyerek “Gripin” adını verdiler. 1935 yılında ruhsatı alınan Gripin, piyasaya çıkar çıkmaz büyük bir başarı elde etti ve “Bir Gripin al, bir şeyin kalmaz.” sloganı halk arasında yaygınlaştı. Gripin’in tanıtım kampanyaları, özellikle kutusundaki kadın resmi ve Gripin temalı duvar kâğıtları büyük ilgi gördü. Bu başarı, Gripin İlaç A.Ş.’nin kurulmasına olanak sağladı.
1950 yılında ağabeyi Cemil ile yollarını ayıran Necip Akar, Radyolin markasını ağabeyine bırakarak kendi yoluna devam etti. Türkiye’nin ilk yerli paketli sabunu olan “Puro Temizlik Sabunu”nu üretti. Puro’nun tanıtımı için İstanbul semalarında uçaktan küçük sabun paketçikleri atarak Türkiye’de bir ilke daha imza attı. Bu yenilikçi reklam yöntemi, Puro sabunun satışlarını artırdı ve markayı efsaneleştirdi. Ayrıca “Fay” temizlik tozu, “Paro” çocuk maması ve “Opon” kan sulandırıcı gibi ürünleri de piyasaya sürerek portföyünü genişletti.
Necip Akar’ın girişimcilik faaliyetleri, Necip Akar Holding’in kurulmasıyla kurumsallaştı. Holding, ilaç, kimya, gıda ve turizm sektörlerinde faaliyet gösteren yedi ayrı şirkete sahiptir. Öne çıkan şirketler arasında şunlar yer alır:
*Gripin İlaç A.Ş.: Türkiye’nin ilk yerli markalarından Gripin’in üretim ve satışını gerçekleştirir.
*Derman İlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş.: Özellikle Türkiye’nin batı kesimlerinde tanınan Derman ağrı kesicisini üretir.
* Paro Laboratuvarı Ltd. Şti.: Kaşe üretiminde sektör lideridir.
* Covo Seyahat: Lufthansa City Center’ın Türkiye temsilcilerinden biridir.
* İnter Rut Turizm: Catering ve restoran işletmeciliği alanında faaliyet gösterir.
* Wenda International: Gıda, ilaç, kimya ve tekstil sektörlerinde fonksiyonel hammadde sağlar.
Holding, sürdürülebilir üretim, uluslararası standartlara uygun tesisler ve kalite odaklı bir vizyonla faaliyetlerini sürdürmektedir. Vizyonu, yüksek katma değerli üretim, güçlü büyüme ve sürdürülebilir kârlılık sağlamaktır.
Necip Akar, Türkiye’de modern reklamcılığın öncülerinden biri olarak kabul edilir. Radyolin için afiş reklamları, Gripin için yaratıcı kampanyalar ve Puro sabunu için uçaktan ürün dağıtımı gibi yöntemlerle reklamcılığı bilimsel ve yenilikçi bir düzeye taşımıştır. Bu girişimler, onun yalnızca bir sanayici değil, aynı zamanda bir pazarlama dehası olduğunu göstermiştir.
Necip Akar, 18 Haziran 1957 tarihinde, 53 yaşındayken İstanbul’da ortağı Muammer Bayer ile birlikte bir deniz kazasında hayatını kaybetti. Erken yaşta vefat etmesine rağmen, ardında bıraktığı yenilikçi ürünler ve reklamcılık alanındaki öncü çalışmalarıyla Türk sanayi ve girişimcilik tarihine damga vurdu.
Necip Akar, Türkiye’nin ilk yerli patentli ürünlerinden Necip Diş Macunu’ndan başlayarak Gripin, Puro, Paro ve Fay gibi markalarla yerli üretime önemli katkılar sağladı. Gripin, bugün hâlâ Türkiye’de bilinen ve kullanılan bir marka olarak varlığını sürdürmektedir. Ayrıca, İstanbul Acıbadem’de adına bir sokak (Eczacı Necip Akar Sokak) bulunması, onun topluma katkılarının bir göstergesidir.
Akar’ın girişimcilik ruhu, yerli üretime olan bağlılığı ve reklamcılıktaki yenilikçi yaklaşımı, onu Cumhuriyet döneminin ilham verici figürlerinden biri haline getirmiştir.
Rahmet, minnet ve saygıyla anıyoruz..
Tin’i kut bulsun.
Durağı uçmak olsun.
Yeri uluların yanı olsun.
18 Haziran 2025
M. Hüseyin OĞUZ
