BİLİM DİLİ, EĞİTİM DİLİ
Bir şeyler okumadan, bilimsel ya da kültürel bir etkinlikte bulunmadan yaşanan bir günde pek çok insan yaklaşık 200, hatta daha az farklı sözcük kullanır. Şöyle bir düşünün domates satan bir pazarcı, bir duvarcı, bir kamyon sürücüsü gün boyu neler söyler? Bir dilin cümle kurulumunu (sentaks) öğrenmişseniz ve günlük yaşamda sık kullanılan 2000 kadar sözcük biliyorsanız o dili mükemmel konuşursunuz. Okula yeni başlayan çocukların sözcük dağarcıkları da o civardadır.
Eğitim dili, büyük ölçüde bilim dillidir. Okula başlayan çocuk; her gün, her derste bilim dilinden yeni sözcükler, terimler öğrenir. Sınıflar yükseldikçe, hatta okul sonrası kariyer aşamalarında öğrenilen bilim sözcükleri artmayı sürdürür. Aydın denecek düzeydeki kişilerde bilinen, kullanılabilen sözcük sayısı kırk binlere ulaşabilir.
Dünyada halen konuşulan 8000 kadar dil vardır. Bunların pek çoğu, ancak birkaç bin sözcüğe sahiptir. Bu yüzden bu dillerle bilim, dolayısıyla eğitim de çok sınırlıdır. Pek çoğu eğitim dili olarak kullanılmamakta, sadece günlük yaşamda yer almaktadır. Günümüzde İngilizce, bütün dünyada ortak bilim dili olma aşamasında. Latince, Batı dünyasında bilim dilinin ana kaynağıdır. Yeni sözcük ve terimler genellikle Latince köklerden üretilir. Almanca, Japonca, Fransızca, Rusça da önemli bilim dilleri. Bunun için akademik dünyada yabancı dil, özellikle İngilizce bilmek aranan bir nitelik. Ülkemizde de yabancı dil eğitim öğretimine büyük önem verilmektedir.
Türkçe, Cumhuriyet döneminde TDK ve üniversitelerimizin çalışmalarıyla ileri düzeyde bir bilim dili ve eğitim dili olmayı başarmıştır. Buna rağmen dünya çapında bilimde çok hızlı gelişmelere bağlı olarak başta İngilizce, yabancı dillerden yeni sözcükler, terimler almaktadır.
ANA DİLDE EĞİTİM
Ana dilini öğrenmek güzeldir. Bu, aslında evde öğrenilir; ama öğrenilememişse çeşitli yolları vardır. Bilenler arasında ana dilini kullanmakta da sakınca yoktur. Buna bir engel yoktur, güzeldir de. Ancak ana dille eğitim çok farklı bir konudur. Bilim dili olmakta yetersiz bir dil eğitim dili olamaz. O dille yapılmaya zorlanan eğitim başarısız, harcanmış kuşaklar yaratır.
Ana dilde eğitimden söz eden siyasetçilerin, ağaların çocukları ya yurt dışında ya da yabancı dilde eğitim veren okullarda okumaktadırlar. Günümüzde Türk ya da farklı etnik kökenden herkes çocuğunun yabancı dilde eğitim veren bir okulu kazanması için çabalamaktadır. Aklı başında, az çok eğitimli, farklı etnik kökenli hangi yurttaşımız çocuğunu etnik dilde eğitim öğretim veren bir okula gönderir? O okulun bir üst aşamasında eğitim öğretim veren yetkin bir okul var mıdır? O okulları bitiren gençlerin geleceği ne olur? Siz eğitimsiz de olsalar, ana babaların bunları düşünemeyecek kadar ferasetsiz olduklarını mı sanırsınız? Ağaların, siyasetçilerin çocukları kolejde, kandırılmış etnik kökenli yurttaşlarınkiler ana dille eğitimde (!) Oh ne alâ, ne alâ (!)
07.02.2026
Ahmet Salih Erdoğan ERÜZ
E. Öğ. Alb. / Edebiyatçı / Stratejist
