DÜŞÜNCENİN İSKELETİNİ KURABİLMEK
Giriş:
BİR SINAV ANISI
Yüksek lisans yıllarında girdiğim bir sınavda ilginç bir olay yaşamıştım. Ders boyunca hocanın anlattıklarını dikkatle not almış, sınavdan önce de makul ölçüde çalışmıştım. Sorular dağıtıldığında beklediğim konu, gerçekten de karşıma çıkmıştı. Ancak, süreyi yetiştirme kaygısıyla farklı bir yöntem denedim.
Sorunun cevabını uzun uzun yazmak yerine, iki sayfalık sınav kâğıdını adeta bir kitabın “içindekiler sayfası” gibi düzenledim. Konuyu ana başlıklara ayırdım, her başlığın altına birer ikişer satır boşluk bıraktım. Amacım, ana hatları kurduktan sonra dönüp o boşlukları doldurmaktı.
Ancak zaman yetmedi.
Sınav bitti, kâğıtlar toplandı.
Bir süre sonra sonuçlar açıklandı. Sınava giren on küsur kişi içinde not alan iki kişiden biri bendim.
Şaşırmıştım. Parmağımı kaldırıp hocaya itiraz ettim.
“Hocam bir yanlışlık olmalı.” dedim. “Ben cevapları yazamadım, sadece ana hatlarını yazabildim.”
Hocanın cevabı ise hayatım boyunca unutmayacağım bir ders oldu.
***
DÜŞÜNCENİN HARİTASI:
Hocam sakin bir şekilde şunu söyledi:
“Fahrettin, bir sorunun ana hatlarını bu kadar net yazabiliyorsan, o sorunun cevaplarını da verebilirsin demektir.”
Bu cümle aslında bana şunu öğretti:
Bir konuyu gerçekten anlamak, çoğu zaman detayları bilmekten önce o konunun yapısını görebilmektir.
Başka bir ifadeyle: DÜŞÜNCENİN İSKELETİNİ KURABİLMEK
***
ÖĞRENCİLER NEDEN ZORLANIR?
Yıllar sonra öğretmenlik yaptığım dönemlerde öğrencilerimin sık sık aynı soruyu sorduğunu fark ettim:
“Hocam ne anlatacağım?”
Bu soru aslında bilgi eksikliğinden değil, düşüncenin organize edilememesinden doğuyordu.
Bu yüzden onlara basit, ama güçlü bir yöntem önerirdim:
- a. Yesterday – Today – Tomorrow
- b. Before – During – After
- c. Causes – Effects – Solutions
Bu üçlü yapı öğrencinin zihninde bir düşünce iskeleti oluşturuyordu.
Bir konu artık boş bir sayfa olmaktan çıkıyor, düzenli bir anlatıya dönüşüyordu.
***
DÜŞÜNCENİN MİMARİSİ
İyi bir essay, iyi bir konuşma ya da iyi bir analiz çoğu zaman aynı üç temel unsur üzerine kurulur:
- a. Yapı
- b. Mantık
- c. Akış
İçerik bu yapı üzerine inşa edilir. Tıpkı bir bina gibi.
Önce iskelet kurulur, sonra duvarlar örülür.
***
Sonuç:
HAYATTA DA GEÇERLİ BİR YÖNTEM
Bir öğrencimin yıllar sonra bana söylediği şu cümle, bu yöntemin değerini en güzel şekilde anlatıyordu:
“Hocam hayatımı sizin öğrettiğiniz o sistem sayesinde kazanıyorum.”
O an anladım ki, bazen bir öğretmenin verdiği en büyük şey bilgi değil, düşünme yöntemidir.
Çünkü, düşünmeyi öğrenen bir insan, karşılaştığı her yeni problemi çözebilecek bir zihinsel pusulaya sahip olur.
05.03.2026
Av. Fahrettin ÖNDER
E. Öğ. Alb. / İngiliz Dili Öğ. Üyesi / Hukukçu / EDA Üyesi
