Bu metni kaleme alırken uzun süre durup düşündüm. Böylesine vahşi, böylesine kan donduran bir gerçeklikle yüzleşmeye hazır olup olmadığımı kendime defalarca sordum. Jeffrey Epstein meselesi, iğrenç bir skandalın çok ötesinde; insan demeye dilin varmadığı karanlık varlıkların, insanlık suçlarıyla örülmüş ağlarını görünür kılan bir eşik olarak karşımızda duruyor. Bu ağı ele almak, yalnızca ahlaki değil, zihinsel olarak da ağır bir yük. Yine de tek bir amacım vardı: çağımızın görünmez işleyiş biçimlerini, gücün nasıl örgütlendiğini, suçun nasıl sistematik hale getirildiğini ve ahlaki çöküşün nasıl olağanlaştırıldığını anlamak; bunu anlatabildiğim ölçüde hâlâ iyi niyetini, vicdanını ve muhakeme yetisini koruyan insanlara yazabildiğim kadarını yazmak.
Jeffrey Epstein dosyaları bugün artık herkesin önünde. Gizli olmaktan çıkmış, ama anlaşılır olmaktan da uzaklaşmış durumdalar. Her yerde konuşuluyor, her yerde paylaşılıyor. Sosyal medyada “büyük ifşa”, “dosya açıldı”, “her şey ortaya saçıldı” gibi başlıklarla dolaşıma sokulan içerikler, çoğu zaman gerçek bir soruşturma materyalinin doğasını bozarak onu tıklanma ve etkileşim için yeniden paketliyor. Özellikle cinsel istismar, reşit olmayanlara yönelik suç iddiaları, şantaj, tehdit, insan kaçakçılığı ve uluslararası ağ bağlantıları içeren bu denli hassas dosyalarda, bu paketleme biçimi son derece yıkıcı sonuçlar doğuruyor. Çünkü bu tür dosyalar, kamuoyunun duygusal eşiğini hızla yükselten; öfke, tiksinti, dehşet ve intikam duygularını aynı anda tetikleyen içerikler barındırıyor. Tam da bu nedenle manipülasyon için elverişli bir zemin oluşuyor. Olayın özüne dair ciddi sorular, doğrulanabilir belgeler ve hukuki süreçler yerine; kurgusal ayrıntılar, bağlamından koparılmış eski videolar ve birbirine eklemlenmiş söylentiler “kanıt” gibi sosyal mecrada sunuluyor. Böyle bir ekosistem büyüdükçe, gerçek soruşturma verisi değersizleşiyor; çünkü gerçeğin kendisi artık yeterince çarpıcı bulunmamaya başlıyor.
Sosyal medyada etkileşim ekonomisi temel itici güçtür. Dijital platformlarda para kazanma imkânı, içerik üreticisini yalnızca daha fazla üretmeye değil, daha çok “tutacak” biçimde üretmeye zorlar. “Bir iki yüz dolar için değer mi?” sorusu tam da bu ahlaki gerilimi işaret eder. Bir yanda pedofili, fuhuş, şantaj ve istihbarat bağlantıları gibi son derece ağır bir suç evreni; diğer yanda bu evrenden trafik, görünürlük ve kazanç devşirme motivasyonu vardır. Bu motivasyon, doğrulamayı zahmetli ve maliyetli bir süreç gibi gösterir. Oysa doğrulama yapılmadığında ödenen bedel yalnızca yanlış bilgi değildir. Suç mağdurlarının itibarı zedelenir, soruşturmaların güvenilirliği aşınır, kamuoyunun dikkat ve odak kapasitesi körelir, gerçek faillerin izlenebilirliği zarar görür. Yanlış bilgi yayıldıkça “herkes her şeyi söylüyor” algısı güçlenir ve bu algı, gerçek delil ile uydurma malzemeyi eşitleyen kalın bir sis perdesi üretir. Gerçekte olan iğrenç fiiller ile failler gerçek dışı yapay üretimlerle birbirine karıştırılarak nötrlenmeye çalışılır. Bu da farklı bir örtbas yöntemidir. Çünkü gerçeklik algısı suni gündemleri çürüterek gerçeklerinde algısını değiştirir. Bu yüzden dosya içerikleri tam anlamıyla profesyonellerce incelenmelidir. İçeriklerin bu denli ortaya sunulması da yine düşündürücü niteliktedir. Dosya ile kimin fayda sağladığı ya da hangi çıkar odaklarınca yönetildiğinden çok sistemin çalışma prensibi, kullanıldığı alanlar ve elemanlarına dikkat çekilmeli bu alanlarda çalışmalar yapılmalıdır. Sızma her alanda ahlaksız ve hudutsuz olarak güç savaşlarının araçları olarak kullanılmaktadır.
Bu şekilde sis perdesinin en sık kullanılan yöntemlerinden biri, birbirinden farklı dönemlere ait olayları tek bir “dosya” etiketi altında harmanlamaktır. 2016 ABD seçimleri döneminde popülerleşen Pizzagate anlatısı bunun tipik bir örneğidir. Belirli e‑posta sızıntılarından ve bazı kelime örüntülerinden hareketle kurulan bu anlatı, zamanla “kodlu pedofili ağı” iddiasına evrilmiş ve gerçek dünyada şiddet eylemlerine kadar uzanan sonuçlar doğurmuştur. Yıllar sonra bu anlatının Epstein dosyaları etrafında yeniden ısıtılıp “Epstein dosyasından çıktı” gibi sunulması iki kritik sonuç üretir. Birincisi, geçmişteki bir komplo anlatısı yeni bir hukuki dosyaya yamandığı için dosyanın ciddiyeti sulandırılır. İkincisi, insanlar gerçek Epstein materyalini incelerken karşılaştıkları tutarsızlıklardan yola çıkarak “demek ki hepsi yalan” sonucuna daha kolay varır. Manipülasyon tam da burada işler: Gündem yine ele geçirilir, gerçeğin kredibilitesi aşındırılır ve kamuoyunun zihni sistemli biçimde yorulur.
Benzer bir yöntem, farklı ülkelerden, farklı olaylardan ve farklı dillerden görüntülerin tek bir zincirin parçasıymış gibi servis edilmesidir. Portekizce konuşulan bir videonun Türkçe diye etiketlenmesi, bir görüntünün bir yıl bir şehirle ilişkilendirilip ertesi yıl başka bir şehirle yeniden dolaşıma sokulması; aynı içeriğin farklı senaryolarla tekrar tekrar kullanılması, tersine arama yapmayan kitlelerde kalıcı kanaatler oluşturur. Bu içerikler milyonlarca izlenme alır, binlerce kez paylaşılır. Düzeltmeler ise nadiren aynı hızla yayılır. Üstelik düzeltme yapan kişi çoğu zaman “o tarafı mı savunuyorsun?” gibi suçlayıcı bir çerçeveyle karşılaşır. Tartışma, gerçeğin niteliğinden çıkar; taraf seçme psikolojisine hapsedilir. Doğrulama çabası bile ideolojik bir kimlik savaşının parçası gibi sunulur. Toplumlar sürekli şok edici içeriklere maruz kaldığında ahlaki yorgunluk yaşar. Suç sıradanlaşır, vicdan körelir. Bu yüzden doğrulama, yöntem ve ilke hayati önemdedir.
Bir diğer temel sorun, tekil bir aktörü her şeyin merkezine yerleştirme eğilimidir. Epstein gibi bir figürün çok sayıda zengin, siyasetçi ve aracıyla temas kurmuş olması; elbette erişim ve ilişki kurma kapasitesini gösterir. Ancak bu durum, her olayın tek bir merkezden çıktığı anlamına gelmez. Sağlıklı analiz; failin yöntemlerini, çevresindeki ağın yapısını, bu ağın kurumlarla ilişkisini ve hangi noktada suç, hangi noktada şüphe, hangi noktada yalnızca temas olduğunu ayırt etmeyi gerektirir. Tek kişiyi şeytanlaştırmak rahatlatıcıdır ama yanıltıcıdır; çünkü geniş ağ sorularını görünmez kılar ve sistemin kendisini perdenin arkasında bırakır.
Bu tartışmaların psikolojik boyutu da göz ardı edilmemelidir. Çocuk istismarı gibi konular, doğal olarak yoğun öfke ve korunma refleksi doğurur. “Ya doğruysa” duygusu, doğrulama ilkesinin önüne geçebilir. Ancak bu refleks sistematik biçimde suiistimal edildiğinde sonuç tersine döner: Gerçek suç verileri bile itibarsızlaşır, kamuoyu duyarsızlaşır. Kötülüğün büyüklüğü arttıkça doğrulama standardının da yükselmesi gerekir. Aksi halde toplumsal hafıza çöker, adalet talebi zayıflar.
Türkiye ayağı gibi hassas başlıklarda bu sorun daha da derinleşir. Yerel siyasi kutuplaşma, dosyanın küresel boyutunu gölgeler. Bir taraf belgeyi iç siyasete malzeme yapar, diğer taraf her iddiayı propaganda sayar. Oysa bu dosyaların asıl önemi, uluslararası suç mekanizmalarını, kurumsal boşlukları ve devlet reflekslerinin nasıl şekillendiğini göstermesidir.
Olaylar doğru okunduğunda bireysel sapkınlıkların ötesine geçen bir mekanizma görünür. Mesele tek bir isim değil, sistemdir. Şantaj, kayıt altına alma ve yönlendirme modern güç mücadelelerinin görünmez ama etkili araçlarıdır. Rehin alınmış bir irade, halkın iradesini temsil edemez. Bu nedenle mesele yalnızca ahlaki değil, aynı zamanda milli güvenlik meselesidir.
Epstein dosyalarının asıl ürkütücü tarafı, tekil suç fiillerinden ziyade bu fiillerin etrafında örülmüş çok katmanlı bir “baronlar ağı”nı açığa çıkarmasıdır. Bu ağ; klasik anlamda mafyatik bir hiyerarşiden değil, finans, siyaset, akademi, medya ve istihbarat alanlarında nüfuz sahibi aktörlerin gevşek ama işlevsel bağlarla birbirine eklemlendiği bir güç ekosisteminden oluşur. Baronlar; görünür iktidar sahiplerinden çok, karar süreçlerini dolaylı biçimde etkileyen, fon akışlarını yönlendiren, vakıf ve bağış mekanizmaları üzerinden meşruiyet üreten ve gerektiğinde bu meşruiyeti geri çekebilen aktörlerdir. Epstein bu ağın mimarı değil; onun için çalışan, ona hizmet eden ve kimi zaman da onun tarafından kullanılan bir ara düğüm, bir lojistik operatördür. Uçaklar, adalar, davetler ve “elit çevreler” bu ağın vitriniyken; asıl güç, kayıt altına alma, bağımlılık yaratma ve sessizlik satın alma kapasitesinde yatar. Baronlar ağı, hukukun sınırlarını doğrudan ihlal etmekten çok, hukukun gri alanlarında dolaşmayı tercih eder; suç, çoğu zaman taşeronlar üzerinden işletilir, riskler aşağıya doğru dağıtılır. Bu sayede sistem kendini sürekli yenilerken, hesap verilebilirlik buharlaşır. Medya sessizliği, akademik körlük ve diplomatik dokunulmazlıklar bu ağın doğal zırhıdır. En tehlikeli yönü ise şudur: Bu yapı ideolojik değil, pragmatiktir; milliyeti, dini ya da siyasi rengi yoktur. Yalnızca güçle, şantajla ve çıkar sürekliliğiyle ilgilenir. Dolayısıyla Epstein dosyaları bir “skandal listesi” değil, modern dünyada baronlaşmış gücün nasıl çalıştığını gösteren nadir röntgen filmlerinden biridir. Bu film doğru okunmazsa, aktörler değişir ama mekanizma yaşamaya devam eder.
Lobi faaliyetleri demokratik sistemlerin meşru araçlarıdır. Ancak lobi, şantaja dönüştüğü anda meşruiyetini kaybeder. Epstein dosyalarının rahatsız edici yanı, gücün yalnızca açık kanallarla değil, kirli ve örtük araçlarla da yürütüldüğünü göstermesidir.
Öyle ki; Epstein dava dosyalarında dikkat çeken husus, tek tek suç isnatlarından ziyade, bu isnatların temas ettiği kişi ve kurum çeşitliliğidir. Dosyalara yansıyan uçuş kayıtları, takvim notları, tanık beyanları ve mahkeme eklerinde; ABD’nin finans ve siyaset dünyasında etkili olmuş isimlerin, Avrupa aristokrasisiyle bağlantılı figürlerin ve uluslararası kuruluşlarla temas hâlindeki aktörlerin adları yer almaktadır. Bunlar arasında, ABD’de eski başkanlar ve başkan adaylarıyla sosyal temas kurmuş çevreler, Kongre üyeleriyle ilişkili bağış ağları, büyük yatırım bankaları ve hedge fonlarla bağlantılı finans çevreleri öne çıkmaktadır. Epstein’in uzun yıllar boyunca finansal işlemlerini yürüten bankalar, özellikle kara para aklama ve müşteri tanıma yükümlülükleri bağlamında sorgulanmış; bu kurumların bir kısmı sonradan yüksek tutarlı uzlaşma cezaları ödemiştir. Akademi ayağında, prestijli üniversitelerle kurulan bağış ilişkileri, Epstein’in sabıkasına rağmen bu kurumlara erişimini nasıl sürdürdüğü sorusunu gündeme getirmiştir. Vakıf ve düşünce kuruluşları üzerinden kurulan temaslar, paranın itibara; itibarın dokunulmazlığa dönüştüğü gri alanları görünür kılmıştır. Uluslararası düzlemde ise Birleşik Krallık kraliyet ailesiyle ilişkili bir prensin adı, tanık ifadelerinde ve kamuoyuna yansıyan uzlaşma süreçlerinde yer almış; bu durum diplomatik dokunulmazlık, yargı yetkisi ve kamuoyu baskısı tartışmalarını derinleştirmiştir. İstihbarat dünyasına dair doğrudan kanıtlar sınırlı olmakla birlikte, Epstein’in olağan dışı hareket serbestisi, ceza süreçlerindeki ayrıcalıklı muamele ve sınır ötesi temasları; devlet refleksi, kurumsal ihmaller ve olası örtük koruma mekanizmaları hakkında ciddi sorular doğurmuştur. Medya kuruluşlarının uzun süreli sessizliği, bazı haberlerin yıllarca görmezden gelinmesi ve ifşaların ancak alternatif basın kanallarından çıkabilmesi de dosyanın kurumsal boyutunu tamamlayan bir unsurdur. Tüm bu kişi ve kuruluşlar, hukuken aynı kefeye konulamaz; ancak dosyada adlarının aynı ağ içinde yan yana gelmesi, modern güç ilişkilerinin nasıl iç içe geçtiğini ve hesap verebilirliğin hangi noktalarda buharlaştığını açık biçimde göstermektedir.
Bu dosyaların ifşasının Avrupa’ya (özellikle Batı Avrupa ve Birleşik Krallık merkezli elit yapılara) etkisi, ABD’deki kadar gürültülü olmasa da daha derin ve sarsıcı bir nitelik taşımaktadır. Çünkü Avrupa siyasal kültürü, gücün çıplak teşhirinden çok örtük meşruiyet, aristokratik süreklilik ve kurumsal saygınlık üzerine kuruludur. Epstein dosyalarında adı geçen ya da dolaylı biçimde temas kurduğu Avrupa merkezli figürler; finans, kraliyet çevreleri, diplomatik elitler ve küresel STK ağlarıyla iç içe geçmiş yapılara işaret etmektedir. Özellikle Birleşik Krallık ayağında bir kraliyet mensubunun adının tanık beyanları ve uzlaşma süreçleriyle anılması, Avrupa’da dokunulmazlık, sınıfsal ayrıcalık ve “hukukun kime işlediği” sorusunu yeniden gündeme taşımıştır. Ancak Avrupa medyası bu meseleyi sistem tartışmasına taşımaktan bilinçli biçimde kaçınmış; konuyu çoğunlukla bireysel ahlak sapması ve “talihsiz ilişkiler” çerçevesinde daraltmıştır. Bunun temel nedeni, Epstein dosyalarının Avrupa’da yalnızca kişileri değil, elit üretim mekanizmalarını deşifre etme potansiyeli taşımasıdır. Üniversiteler, düşünce kuruluşları, vakıflar ve hayırseverlik ağları üzerinden kurulan finans–itibar ilişkisi, Avrupa’nın “yüksek ahlak” iddiasıyla çelişen bir tabloyu görünür kılmaktadır. Bu ifşalar, AB’nin insan hakları ve hukukun üstünlüğü söyleminin dış politikada bir araç, iç yapıda ise seçici bir uygulama olduğunu düşünen kitleleri güçlendirmiştir. Sonuç olarak Epstein dosyaları Avrupa’da bir devrim yaratmamış olabilir; ancak elitlerin sessizliği, savunma refleksi ve konuyu hızla soğutma çabası, rahatsızlığın derinliğini ele vermektedir. Avrupa açısından bu dosyalar, bastırılmış bir sorgulamanın ve ertelenmiş bir yüzleşmenin simgesidir. Dolayısıyla bu etkinin tepkisel sonuçlarını ilerleyen günlerde başta ABD siyasi arenasında göreceğimiz kadar Avrupa’daki oyuncu değişiklikleri ile de yeniden yorumlayabiliriz.
Bütün bu tablo karşısında asıl olan küresel ve kitlesel bu çürümüşlüğe karşı çözüm için halk kavramını yeniden tanımlamak zorundayız. Halk, yalnızca korunacak bir kalabalık değildir. Halk, egemenliği bizzat taşıyan siyasal öznedir. “Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir” cümlesi bir slogan değil; hiçbir zümrenin, hiçbir baronun, hiçbir kapalı elit ağın millet iradesinin üzerine çıkamayacağını ilan eden devrimci bir hukuk ilkesidir. Epstein benzeri ağların temel amacı halkı özne olmaktan çıkarıp nesneye dönüştürmektir: Tıklanma ekonomisinin nesnesi, manipülasyonun nesnesi, şantajın nesnesi, seyirci kalabalığın nesnesi… Oysa halkçılık, halkı yeniden bilinçli yurttaş haline getiren bir siyasal ahlak düzenidir. Halkçılık, “kurtarılacak kitle” değil; kendi kaderini tayin eden, hak ve sorumluluk sahibi, denetleyen, hesap soran yurttaş topluluğudur.
Bu nedenle halkçılık ilkesini bugünün dünyasında yeniden okumak gerekir. Halkçılık, bir dogma ilke değil; imtiyazsızlık rejimidir. Baronlaşmış güç ağlarının varlık koşulu ayrıcalıktır: Dokunulmazlık, parayla satın alınmış sessizlik, kurumların içinin boşaltılması, liyakatin yerine sadakatin konması… Atatürk’ün “sınıfsız, imtiyazsız, kaynaşmış bir kitle” idealindeki esas vurgu tam da buradadır: Hukuk önünde eşitlik. Epstein dosyaları bize şunu gösteriyor: Suçun kendisi kadar, suçun cezasız kalmasını sağlayan imtiyaz düzeni tehlikelidir. Dolayısıyla çözüm, halkçılığı bir duygu değil, bir denetim sistemi olarak kurmaktır. Halkın egemenliği, yalnızca sandıkla değil; şeffaf kurumlarla, bağımsız yargıyla, liyakatle ve kamusal denetimle mümkündür.
Zafer Gökçan’ın işaret ettiği “perdesiz ev” metaforu burada çok kıymetlidir. Baronlar karanlıkta yaşar. Kapalı kapılar ardında kurulan ilişkiler, denetlenmeyen fon akışları, görünmez bağış ağları, hesap vermeyen elit çevreler… Bunların hepsi perdelerdir. Modern devletin görevi, bu perdeleri kaldırmaktır. Şeffaflık bir erdem değil, bir güvenlik mekanizmasıdır. Çünkü şeffaf olmayan yerde şantaj büyür, kayıt altına alma büyür, kirli pazarlık büyür. Devlet dediğimiz aygıt, yurttaşın namusunu ve iradesini koruyacaksa, önce kendi içini şeffaflaştırmak zorundadır. Kamu görevi, kişisel ilişkilerin değil; hukukun ve milletin emanetidir.
Burada liyakat meselesi bir teknik ayrıntı değil, bir varlık-yokluk meselesidir. Baronlar ağı, liyakatsizliğin içine sızar. Çünkü liyakat yoksa denetim yoktur. Denetim yoksa şantaj vardır. Şantaj varsa bağımsız irade yoktur. Egemenlik yalnızca dış düşmana karşı değil, içerideki çürüme mekanizmalarına karşı da korunmalıdır. Milli egemenlik haklarının korunması, devletin içeriden rehin alınmasına izin vermemektir. Rehin alınmış bir bürokrasi, halkın bürokrasisi değildir. Rehin alınmış bir siyaset, milletin siyaseti değildir.
Bu noktada laiklik meselesi yalnızca bir “din-devlet ayrımı” tartışması olmaktan çıkar; şantajın panzehiri haline gelir. Epstein tipi ağların temel dayanaklarından teoloji, ezoterizmi kullanarak saldırılarını dizayn etmektedir. Bu şekilde inşaların zafiyetini kullanarak özel hayatını bir baskı aracına dönüştüren sistemler, toplumun dinsel ve kültürel hassasiyetlerini istismar eder. Atatürk’ün laikliği tam da bu yüzden akıl ve vicdan yönünden tam bağımsızlıktır. Laiklik, bireyin vicdanını özgürleştirir; kamusal görevi inanç sisteminin doğuracağı pazarlıklarından ayırır. Çünkü laik toplumda hukuk, ahlakı gizli örgütlerin, kullanılabilir tarikat ve cemaatlerin eline bırakmaz; açık kurumlarla güvence altına alır. Bu yüzden laiklik, baronların en sevmediği ilkedir: Çünkü her türlü dini ve kültürel istismarı engeller.
İnkılapçılık ise bu çözümün dinamosudur. Epstein dosyaları bize gösteriyor ki kötülük statik değildir; kendini sürekli yeniler. Baronlar mekanizması adaptiftir. O halde mücadele de adaptif olmak zorundadır. İnkılapçılık, geçmişte kalmış bir devrim romantizmi değil; sürekli yenilenme /inovasyon iradesidir. Kurumların çürümesine izin vermeyen, yozlaşmayı olağanlaştırmayan, her kuşakta yeniden hesap soran bir devrimci dinamiktir. Atatürk’ün “donmuş dogmalar bırakmıyorum, akıl ve bilim bırakıyorum” sözü burada yol gösterir. Çözüm, ideolojik sığınmacılık değil; yöntemsel bağımsızlıktır. Akıl, bilim, denetim ve tam bağımsızlık yöntemi…
Tüm bu ilkeler sahada toplumsal yapılanmayı eğitim metodolojisi ile kuvvetlendirerek bir yandan halkın yeniden değer ve bağımsızlık kazanmasını sağlarken kamu kurum ve kuruluşlarında liyakat esaslı kadrolar şeffaflık ve denetlenebilirlik usullerine uygun işlevselliklerini yeniden kazanabilirse yeniden üreten bir toplum olarak tam bağımsızlığın ve milli egemenliğin paha biçilemez bir hazine olduğunu yaşayarak bir kez daha hatırlayabiliriz.
Bu yüzden eğitim sistemi yalnızca bilginin erişildiği ve üretildiği bir alandan çok erdem ve ahlaki değerler birliğinin korunması ve kültürel mirasın aktarımı sorumluluğunu taşır hale getirilmelidir. Özellikle Yurttaş olmak, yalnızca hak istemek değil; sorumluluk taşımaktır. Halkçılığın modern biçimi, dijital çağın yurttaşını yetiştirmektir. Doğrulama, sorgulama kültürü, medya okuryazarlığı, eleştirel düşünce… Bunlar artık milli güvenlik meselesidir. Çünkü halk manipüle edildiğinde egemenlik hakları ellerinden alınır.
Hukuk düzeni de yalnızca ceza kesen, tahsilat yapan ticari bir mekanizma olmamalıdır; adaleti sağlayan herkes için eşit hükümler verebilen güvenli bir sistem olmalıdır. Hukukun üstünlüğü yeniden sağlanmalı, Baronlar ağının en büyük gücü, hukukun seçici işlemesidir. Dokunulmazlıklar, uzlaşmalar, medya sessizliği… Bunlar hukukun itibarsızlaşmasına yol açar. Halkın adalet duygusu çöktüğünde, toplum ya nihilizme ya da komplo paranoyasına savrulur. Oysa Kemalist devlet fikri, hukuk devletidir. İmtiyazın reddidir. Bu yüzden yargı bağımsızlığı, şeffaflık, hesap verebilirlik yalnızca demokratik değerler değil; baronlaşmış güce karşı geliştirilmiş ve deneyimlenmiş savunma duvarlarıdır.
Devletçilik ilkesi de burada yeniden hayata döndürülmelidir. Devlet, bir kişi kurum ya da kuruluş olmaktan çok ortak değerler ve kültür çerçevesinde birleşen milletin yönetime ortak olması ile güçlü kılınmalıdır. Devletçilik, her şeyi devlet yapsın demek değildir. Devletçilik, aynı zamanda stratejik alanlarda kamu yararını önceleyen denetim demektir. Şeffaflık ve denetlenebilirlik sızılmamış, çürütülmemiş, rehin alınmamış kadrolar ile sağlanmalıdır. Bunun için kontrol mekanizmaları otokontrol ve takip uygulamaları ile yeniden özüne döndürülmelidir. Ayrıca Finansal akışların, bağış mekanizmalarının, vakıf ağlarının denetlenmediği bir yerde baronlar büyür. Küresel rant düzeni, devletin çekildiği boşluklarda serpilen bir karanlıktır. Bu nedenle devlet, halk adına denetim kapasitesini kaybetmemelidir. Kamu otoritesi, güçlülerin ve suçluların değil milletin hizmetinde olmalıdır.
Sonuçta Epstein dosyaları bize şunu öğretir: Kötülük yalnızca bireysel değildir; kurumsallaşır. Şantaj yalnızca bir suç değil; bir yönetim tekniğine dönüşebilir. O halde çözüm, ahlaki öfkenin ötesinde, halkı özne yapan, imtiyazı reddeden, laik zihni bağımsızlaştıran, inkılapçı iradeyle kurumları sürekli yenileyen bir Cumhuriyet yöntemidir.
Atatürk’ü burada bir “isim” olarak değil, bir “yöntem” olarak işaret etmek gerekir. Baronlara karşı gerçek koruma, söylemlerden çok gerçekçi eylemler ile hareket eden; akılcı devlet, şeffaf toplum, liyakatli kurum ve özgür yurttaştır. Halkçılık, halkı uyandıran bilinçtir. Laiklik, şantaja kapalı zihindir. İnkılapçılık, çürümeyi normalleştirmeyen devrimci yenilenmedir. Devletçilik planlama ve denetleme mekanizmalarının tümüdür. Ve bütün bunların toplamı, milli egemenlik haklarının korunmasıdır.
Evet Epstein dosyaları, insanlığın karanlık bir aynasıdır. Bu aynaya bakıp yalnızca tiksinmek yetmez. Asıl soru şudur: Nasıl bu hale gelindi ve nasıl çıkılacak? Gürültüye teslim olursak, gerçeğin izini kaybederiz. Akıl, vicdan bilim ve erdem ile edinilecek yönteme sarılırsak, geleceğimizi yeniden şekillendiririz. Çürümüş toplumlar yeniden doğabilir; ama bu doğuş, evrensel ve toplumsal ahlaki bir sözleşmeyle mümkündür. Susmayanların, unutmayanların ve hakikati insani yöntemle savunanların omuzlarında yükselen bir gelecek hâlâ mümkündür.
Güneş Altuner
03.02.2026