HASTA HAKLARI VE HEKİM SORUMLULUKLARI

EDA_Admin

8 ay önce

Spread the love

GİYİM NEDENİYLE MUAYENE REDDEDİLEMEZ:

HASTA HAKLARI VE HEKİM SORUMLULUKLARI

GİRİŞ

26 Ağustos 2025’te Konya Meram Devlet Hastanesi’nde yaşanan olay, sağlık hizmetlerinde hasta hakları ile hekim sorumlulukları arasındaki dengenin ne kadar hayati olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. İddiaya göre bir göz doktoru, muayeneye gelen kadın hastaya “teşhirci” diyerek müdahale etmeyi reddetti. Bu durum kamuoyunda büyük tepki toplarken, Sağlık Bakanlığı ve Konya Valiliği hekime yönelik idari soruşturma başlattı (NTV, 2025).

Peki, bu olay hukuki ve etik açıdan nasıl değerlendirilmelidir? Hastanın ve hekimin hakları nelerdir, sınırları nerede başlar ve nerede biter?

***

HASTA HAKLARI: Hekim Seçme ve Saygı Görme Hakkı

Hasta Hakları Yönetmeliği’nin 9. maddesine göre, “hasta; kendisine sağlık hizmeti verecek personeli seçme ve değiştirme hakkına sahiptir.” Ayrıca aynı Yönetmeliğin 5. maddesi, hastanın “saygı görme ve itibarının korunması hakkını” açıkça güvence altına alır.

Dolayısıyla hasta, sadece hekim seçme hakkına değil; aynı zamanda onurunun korunmasına da sahiptir. “Teşhirci” gibi ifadeler, hasta haklarının ihlali niteliğinde olduğu gibi, Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi kapsamında hakaret suçunu da gündeme getirebilir.

***

HEKİM HAKLARI: Hastayı Reddetme Yetkisi

Türk Tabipleri Birliği Hekimlik Meslek Etiği Kuralları’nın 18. maddesi hekime, “acil yardım yükümlülüğü dışında, hastayı reddetme hakkı” tanır. Ancak bu hak sınırsız değildir.

Acil durumlarda (örneğin hayati tehlike söz konusu ise) hekimin hastayı reddetmesi mümkün değildir.

Acil olmayan durumlarda, hekimin hastayı reddetmesi ancak mesleki ve etik gerekçelerle mümkündür. Örneğin, hasta ile güven ilişkisinin kalıcı olarak zedelenmesi ya da tedaviye uyumsuzluk gibi durumlar buna örnektir (İstanbul Tabip Odası, 2011).

Ancak kişisel veya ideolojik gerekçelerle (örneğin giyim tarzı, inanç, cinsiyet) hastayı reddetmek, bu hakkın kapsamına girmez. Aksine, ayrımcılık yasağının ihlalidir.

***

OLAYIN HUKUKÎ BOYUTU

Somut olayda hekimin “teşhirci” diyerek hastayı muayene etmemesi şu sonuçları doğurabilir:

a. Hasta Haklarının İhlali: Hasta Hakları Yönetmeliği’nin 5 ve 9. maddeleri ihlal edilmiştir.

b. Meslek Etiği İhlali: TTB Hekimlik Meslek Etiği Kuralları 6. ve 18. maddeler uyarınca hekim, hastaya saygılı davranmak ve ayrım gözetmemek zorundadır.

c. Disiplin Sorumluluğu: 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun’un 27. maddesi uyarınca hekim hakkında mesleki disiplin işlemleri yapılabilir.

d. Ceza Sorumluluğu: Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi kapsamında, hastaya söylenen “teşhirci” ifadesi hakaret suçu teşkil edebilir.

***

SONUÇ VE UYARI

Sağlık hizmeti, bireyin en temel insan haklarından biridir. Hasta hakları ile hekim hakları karşılıklı denge içerisinde korunur. Ancak bu denge, hekimin kişisel değer yargılarını mesleki sorumluluklarının önüne koymasına asla izin vermez.

Olayda görüldüğü üzere, “giyim tarzı” gibi kişisel tercihler, bir hekimin muayeneyi reddetmesi için hukuken geçerli bir gerekçe olamaz. Hekimlerin, acil olmayan durumlarda hastayı reddetme hakları olsa da bu hak ancak etik, profesyonel ve nesnel gerekçelere dayanabilir. Aksi halde, hasta haklarının, mesleki etik kuralların ve ceza hukukunun ihlali söz konusu olur.

27.08.2025

Av. Fahrettin ÖNDER

TBF Yürütme Kurulu Üyesi