VEFATININ 3. YIL DÖNÜMÜNDE D. AHSEN BATUR
D. Ahsen Batur (17 Ağustos 1954, Niğde – 1 Ağustos 2022), Türk tarihçi, çevirmen, gazeteci ve yayıncıdır. Türk dünyası tarihi, özellikle Türklerin kökeni ve tarihi üzerine yaptığı çalışmalarla tanınmıştır. Akademik tarih kitapları yayınlamak amacıyla Selenge Yayınları’nı kurmuş ve bu alanda önemli katkılar sağlamıştır.
Ahsen Batur, 17 Ağustos 1954 tarihinde Niğde’de doğmuştur. Lise eğitimini Niğde ve İstanbul’da tamamlamış, ardından İstanbul Eğitim Enstitüsü Fransız Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden mezun olmuştur. Çok dilli bir entelektüel olan Batur, Arapça, Fransızca, İngilizce ve Rusça’yı ileri düzeyde bilmesinin yanı sıra, özellikle Özbekçe olmak üzere çeşitli Türk lehçelerinde çeviriler yapmıştır.
Meslek hayatına çevirmen olarak başlayan Batur, çeşitli yayın kuruluşlarında ve kurumlarda çalışmıştır. Bir dönem gazetecilik yapmış; Hergün, Tercüman ve Yeniçağ gazetelerinde makaleler ve dizi yazılar kaleme almıştır. Akademik tarih kitapları yayınlama misyonuyla Selenge Yayınları’nı kurmuş ve Türk tarihçiliğine önemli katkılar sunmuştur. Ankara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Abdullah Gündoğdu’nun ifadesiyle, Batur “Türk tarihçiliğine tek başına bir enstitü gibi hizmet” vermiştir.
Batur, 1 Ağustos 2022 tarihinde, yaklaşık 10 gün yoğun bakımda kaldıktan sonra 68 yaşında vefat etmiştir.
Ahsen Batur, hem telif eserleri hem de çevirileriyle Türk dünyası tarihi ve kültürüne dair önemli çalışmalar yapmıştır. Eserleri genellikle Türk tarihinin az bilinen yönlerini ve çarpıtmaları ele alan bir perspektife sahiptir.
Telif Eserleri:
* Kürdoloji Yalanları (Selenge Yayınları, 2011, 470 sayfa): Bu kitap, Batur’un en bilinen eserlerinden biridir. Kitapta, resmi tarih tezlerinde yer alan abartılar ve çarpıtmalar ele alınmakta, özellikle Kürt tarihiyle ilgili iddiaların bilimsel kaynaklarla çürütülmesi hedeflenmektedir. Batur, sahte belgelerle tarih yazımını eleştirerek, tarih biliminin metodolojisine uygun bir yaklaşım benimsemiştir.
* 1200 Yıllık Sürgün “Türk” Sözünün Hazin Serüveni (Selenge Yayınları, 2013, 344 sayfa, 2 baskı): Bu eser, “Türk” kelimesinin Göktürkler’den Jön Türkler’e kadar olan süreçte yaklaşık 1200 yıl boyunca kullanım dışı kalışını ve Türk kimliğinin Osmanlı döneminde nasıl bastırıldığını inceler. Batur, Osmanlı’nın Müslüman Roma İmparatorluğu gibi bir kimlik benimsediğini ve Türk kelimesinin kullanımının neredeyse dinsizlik olarak görüldüğünü belirtir. Kitap, Türk milliyetçiliği ve etnik aidiyet üzerine keskin bir dille yazılmıştır.
Çevirileri:
Ahsen Batur, özellikle Türk dünyası ve Orta Asya tarihiyle ilgili önemli eserleri Türkçe’ye kazandırmıştır. Çevirileri, İleri Yayınları ve Selenge Yayınları tarafından yayımlanmıştır. Bazı önemli çevirileri şunlardır:
İleri Yayınları’ndan Çıkanlar:
* Abdullah Kadiri, Ötgen Künler (2009, 448 sayfa, 4 baskı)
* Adil Yakubov, İbni Sina- Köhne Dünya: İbni Sina’nın Romanı (2009, 432 sayfa, 4 baskı)
* Pirim Kadirov, Son Timurlu: Babür ve Oğullarının Romanı (2009, 992 sayfa, 3 baskı)
* Musa Aybek, Nevai: Türkçenin Kurucusu (2009, 522 sayfa, 3 baskı)
Selenge Yayınları’ndan Çıkanlar:
* Lev Nikolayeviç Gumilëv, Eski Türkler (2002, 592 sayfa, 7 baskı)
* Lev Nikolayeviç Gumilëv, Hunlar (2002, 665 sayfa, 2 baskı)
* M. İ. Artamonov, Hazar Tarihi: Türkler, Yahudiler, Ruslar (2004, 670 sayfa, 3 baskı)
* İbni Tagrıberdi, En-Nücumu’z Zahire (Parlayan Yıldızlar) (2013, 622 sayfa)
* Şerefüddin Ali Yezdi, Emir Timur (Zafername) (2013, 544 sayfa)
Batur’un çevirileri, özellikle Rus arşivlerinden ve Orta Asya kaynaklarından Türkçe’ye kazandırdığı eserlerle, Türk dünyası tarihine dair önemli bir birikimin oluşmasına katkı sağlamıştır.
Ahsen Batur, Türk tarihçiliğine özellikle Türk dünyası ve Orta Asya tarihi üzerine yaptığı araştırmalar ve çevirilerle katkıda bulunmuştur. Rus arşivlerinden elde ettiği kaynakları Türkçe’ye çevirerek Türk tarihinin az bilinen yönlerini aydınlatmıştır. Eserlerinde, resmi tarih tezlerindeki çarpıtmaları ve abartıları eleştirmiş, özellikle Türk kimliğinin Osmanlı döneminde bastırıldığını ve “Türk” kelimesinin kullanımının tabu haline geldiğini savunmuştur.
Batur’un Kürdoloji Yalanları adlı eseri, Kürt tarihiyle ilgili iddiaları eleştiren ve bilimsel metodolojiye dayalı bir yaklaşım benimseyen bir çalışmadır. Kitap, bazı çevrelerde tartışma yaratmış, ancak tarih bilimine uygunluğu ve kaynaklara dayalı yaklaşımıyla dikkat çekmiştir.
Ayrıca, Batur’un eserleri ve çevirileri, Türk milliyetçiliği ve etnik aidiyet üzerine yoğunlaşmış, bu nedenle bazı kesimlerce sert bir üslup kullanıldığı eleştirisi almıştır. Ancak, genel kültür ve tarih bilgisi açısından önemli bir kaynak olarak değerlendirilmektedir.
Ahsen Batur, 1 Ağustos 2022 tarihinde, yaklaşık 10 gün yoğun bakımda tedavi gördükten sonra 68 yaşında hayatını kaybetmiştir. Vefatı, Türk tarihçiliği ve yayıncılık camiasında büyük bir kayıp olarak değerlendirilmiştir.
Ahsen Batur, Türk tarihçiliğine ve yayıncılığına önemli katkılar sağlayan, çok dilli bir entelektüel ve tutkulu bir tarihçiydi. Kürdoloji Yalanları ve 1200 Yıllık Sürgün gibi telif eserleri, Türk kimliği ve tarihine dair tartışmaları gündeme getirmiş; çevirileri ise Türk dünyası tarihine dair önemli kaynakları Türkçe’ye kazandırmıştır.
Rahmet, minnet ve saygıyla anıyoruz.
Tin’i kut bulsun.
Durağı uçmak olsun.
Yeri uluların yanı olsun.
02 Ağustos 2025
M. Hüseyin OĞUZ
