DİL BİLİMCİLER, BİLGİ TAZELEMESİ GERÇEKLEŞTİRMELİ (!)
Bütün bilimsel kaynaklarda Türkçede adlarla birleşik eylem kuran yardımcı eylemler “et-, ol-, eyle-, yap-, kıl-, bulun-“ olarak belirtilmiştir. “Yardım et-, hasta ol-, affeyle-, kalleşlik yap-, başarılı kıl-, iyilikte bulun-“ gibi. İlk öğretimden yüksek öğretime böyle bilinir, böyle öğretilir, kaynak kitaplarda böyle yer alırdı.
Medyanın ve etkisinde kalanların gayretiyle yeni bir yardımcı eylemimiz oldu. Hemen hemen her yerde “yap-, ol-“ yardımcı eylemleri yerine, aslında tek başına eylem olan “gerçekleş-“ sözcüğü kullanılıyor. “Trafik kazası gerçekleşti, toplantı gerçekleştirdik, ziyaret gerçekleştirildi, görüşme gerçekleşti, vahşi bir cinayet gerçekleşti.” vb. Türkçeye özen gösterdiğini bildiğim pek çok kişi tarafından çok sık kullanılır hale geldi. İnsanımız pek sevdi. Bir moda gibi gelip geçici de görünmüyor, iyice yerleşti. Gerçi anlam bakımından hoş değil, “Terör örgütü gerçekleştirdiği son eylemde sekiz Mehmetçiği şehit etti.” kullanımında terör eylemi övülmüş gibi olur. Çünkü “gerçekleş-“ eylemi bir hayalin, çok arzulanan ve zor ulaşılan iyi bir amacın elde edilmesi durumunda kullanılır. Tren kazası gerçekleşmez. Doktor olma hayali gerçekleşir.
Bence artık dil bilimciler, üniversiteler bilimsel çalışmalarında buna göre yeni düzenleme GERÇEKLEŞTİRMELİ. Kaynak kitaplar, müfredat, her düzeyde sınav soruları “gerçekleş-“ yardımcı eylemi dikkate alınarak GERÇEKLEŞTİRİLMELİDİR (!)
NOT: İnsanlar, yıllarca kullanmayınca bazı noktalama işaretlerinin anlamını unutuyorlar. Elbette bu durumda yanlış anlaşmalar da oluşuyor. Sanmıyorum; ama ola ki bu yazıyı okuyanlar arasında unutan olursa diye (!) işaretinin anlamını açıklayayım: Sonuna konduğu cümlenin ALAY olduğunu belirtir.
01.10.2025
Ahmet Salih Erdoğan ERÜZ
E. Öğ. Alb. / Edebiyatçı / Stratejist
