DOMANİÇLİ HABİBE…
Domaniçli Habibe, Türk Kurtuluş Savaşı (Millî Mücadele) döneminde yaşamış, vatanseverliğiyle efsaneleşmiş bir Anadolu kadınıdır. Kütahya’nın Domaniç ilçesine bağlı bir köyde yaşayan Habibe Ana (veya Domaniçli Habibe), genç yaşta eşini savaşta kaybeden dul bir anne olarak bilinir. Tek oğlunu vatan sevgisiyle yetiştirmiş, onu asker olarak cepheye göndermiştir.
Olay, 1920-1922 yılları arasındaki Yunan işgali döneminde geçer. Yunan ordusu Bursa üzerinden İnegöl’e, oradan Domaniç dağlarını aşarak Kütahya ve Afyon yönüne ilerlerken, bölge halkı düşmana karşı direniş örgütler. Habibe Ana, oğluna silahını verir ve onu İnegöl civarındaki Türk birliklerine katılmaya gönderir. Oğlu, annesinin aşıladığı vatan sevgisiyle yola çıkar.
Ancak oğlan, bir jandarma onbaşısının (ki bu kişi Yunan ajanıdır) kandırmasıyla veya birkaç altın karşılığında farkında olmadan ihanete karışır. Düşmana yol gösterir, haber taşır ve casusluk yapar. Bu ihanet, birçok Türk askerinin şehit olmasına neden olur.
Kötü haber köye ulaşır: “Oğlun, düşmana casusluk etti!”
Habibe Ana, bunu duyunca beyninden vurulmuşa döner. Hiç tereddüt etmeden tüfeğini kuşanır, atına biner ve Domaniç’in zorlu dağ yollarından şimşek gibi iner. Erkeklerin bile cesaret edemeyeceği yolları aşarak oğlunun bulunduğu yere ulaşır. Oğlunu görmek istediğini söyler. Oğlu, annesinin geldiğini duyunca sevinçle koşar, elini öpmek için yaklaştığı anda Habibe Ana, kara feracesinin yeninde sakladığı silahı çeker ve tek kurşunla öz evladını vurur. Oğlunu kanlar içinde yere serdikten sonra arkasına bile bakmadan atını sürer ve ortadan kaybolur.
Bu olay, vatan sevgisinin aile bağlarından üstün tutulduğu en çarpıcı örneklerden biri olarak kabul edilir. Habibe Ana, “İhanetin bedeli, ölümdür.” anlayışıyla hareket etmiş, kişisel acısını vatanın kurtuluşuna feda etmiştir.
Hikaye, yazar Şükûfe Nihal‘in 1946’da yayımlanan “Domaniç Dağlarının Yolcusu” adlı kitabında detaylı anlatılır. Kitap, yazarın Domaniç yolculuğundan esinlenerek kaleme alınmıştır ve aynı yıl filme uyarlanmak istenmiş ancak sinema yangınında yok olmuştur.
Domaniç Belediyesi, 2023’te Habibe Ana anısına sembolik bir anıt yaptırmış ve törenle açmıştır.
Domaniçli Habibe, gerçek bir tarihî figür olarak kabul edilir ve Türk tarihinde “Vatan için evladını feda eden anne” sembolüdür. Bu olay, Millî Mücadele’nin en trajik ve kahramanca yönlerinden birini temsil eder.
Hakkında yazılan şiir..
DOMANİÇLİ HABİBE HANIM….
Yunanlılar Bursa’dan, Kütahya’ya geçerken
İçten içe yanardı, Domaniçli Habibe
Kahpe düşman ülkemin, sularından içerken
İçten içe yanardı, Domaniçli Habibe
Karargâh komutanı, Nazım Bey şehit oldu
Yediden yetmişe halk, bir hüzüne boğuldu
Eli silah tutanlar, cephelere koyuldu
İçten içe yanardı, Domaniçli Habibe
Yirmi yıl emek vermiş, bir evlat büyütmüştü
Göğsünü gere gere, ona silah vermişti
Duyduğu ezikliği, ancak böyle yenmişti
İçten içe yanardı, Domaniçli Habibe
Bu saf köylü çocuğu, gel gör ki; ne haldeydi
Bir hain onbaşının, hıyanet neferiydi
Yaptığı casusluğun, kendi bi haberiydi
İçten içe yanardı, Domaniçli Habibe
Ardından dua edip, iyi haber beklerken
Casusluk haberiyle, korktu, ürperdi birden
Silahını kuşanmış, atına biner iken
İçten içe yanardı, Domaniçli Habibe
Yıldırım hızı ile, İnegöle varmıştı
Zorlukla büyüttüğü, oğluna ulaşmıştı
Ancak onun yaptığı, sabrı çok zorlamıştı
İçten içe yanardı, Domaniçli Habibe
Elini öpmek için, oğlu koşarak geldi
Lâkin bu yiğit kadın, onu bir hain bildi
Ne fikrinden vazgeçti, ne de yüzüne güldü
İçten içe yanardı, Domaniçli Habibe
Kara feracesinden, silahını çıkardı
Doğurup büyüttüğü, evlada nişan aldı
Bir kurşunla öldürdü, tarihte şanı kaldı
İçten içe yanardı, Domaniçli Habibe (MURAT KARABABA)
Rahmet, minnet ve saygıyla anıyoruz.
Tanrı, rahmetini bol eylesin..
28 Ocak 2026
M. Hüseyin OĞUZ
Emeğinize sağlık.