KUL HAKKI
İslam ahlâkının en hassas konularından biri “kul hakkı”dır. Kul hakkı, bir insanın veya kurumun başka bir insan üzerindeki maddî veya mânevî haklarını ifade eder. Bu haklar, mal, can, namus, şeref, emek, adalet gibi geniş bir yelpazeyi kapsar. Kur’ân-ı Kerîm ve hadis-i şeriflerde kul hakkı, Allah hakkı ile kıyaslandığında bile çok daha ağır bir sorumluluk olarak vurgulanır. Çünkü Allah Teâlâ dilediği kulunun günahlarını affedebilirken, kul hakkı ancak hak sahibinin rızâsı ve helâlliği ile temizlenir.
Peygamber Efendimiz (s.a.v.), bu konuda çok net uyarılar yapmıştır. Sahih hadis kaynaklarında geçen meşhur bir rivâyette şöyle buyurur:
“Kimin yanında kardeşinden haksız olarak alınmış bir şey varsa, bundan dolayı hak sahibiyle helâlleşsin! Ahirette ne dinar ne dirhem vardır. Kardeşinin iyilikleri alınıp kendisine verilir. Eğer iyilikleri yoksa, hak sahibinin günahları alınıp zalime yükletilir.” (Buhârî, Rikâk, 48)
Başka bir hadiste de:
“Kim bir Müslüman’ın malına, şerefine veya haysiyetine haksızlık yapmışsa, altın ve gümüşün bulunmadığı günde (kıyâmet günü) onun iyilikleri alınır ve hak sahibine verilir. İyilikleri yetmezse hak sahibinin günahları kendisine yükletilir.” buyurulmuştur..
Bu rivâyetler, kul hakkının sadece dünyevî bir borç olmadığını, âhirette sevap-günah dengesini bile altüst edebileceğini gösterir. Bir başka ifadeyle, “Kul hakkı kul ile, Allah hakkı Allah ile affolunur.” şeklindeki yaygın söz de bu gerçeği özetler: Günahlar tövbe ile silinebilir; fakat kul hakkı, helâlleşmeden silinmez.
Türkiye’de yıllardır en çok tartışılan konulardan biri TÜİK’in (Türkiye İstatistik Kurumu) açıkladığı enflasyon oranlarıdır. Resmî verilere göre 2025 yılı yıllık TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) %30,89 olarak gerçekleşmiştir. Aralık 2025’te aylık artış ise %0,89 olarak açıklanmıştır.
Ancak çok sayıda vatandaş, bağımsız araştırmalar (örneğin ENAG gibi alternatif hesaplamalar) ve sendikalar, bu rakamların gerçek enflasyonu yansıtmadığını, yani “eksik” veya “düşük” gösterildiğini savunmaktadır. Eleştirilerin temel noktaları şunlardır:
Market raflarında, faturalarda, kirada, ulaşımda hissedilen zamlar resmî rakamların çok üzerindedir.
Memur ve emekli maaş zamları, toplu sözleşmeler ve kira artışları büyük ölçüde TÜİK verilerine dayandırılır. Eğer enflasyon gerçekten daha yüksekse, bu kişiler reel alım gücünde kayba uğrar.
Bazı yorumcular, bu durumu doğrudan “kul hakkı” olarak nitelendirmektedir. Örneğin Emekli ve Emekçiler Dernekleri Federasyonu’ndan Özüpak, 2026 başında yaptığı açıklamada: “TÜİK rakamlarıyla kâğıt üstünde refah, gerçek hayatta boş tencere! Bu çelişkinin adı: kul hakkı. Enflasyon bir puan bile düşük gösterilse, milyonların hakkı yenmiş olur.” demiştir.
Bu görüşe göre, eğer veriler kasıtlı olarak düşük gösteriliyorsa, bu halkın emeğinin, maaşının, birikiminin hakkının yenmesi anlamına gelir. Devlet eliyle yapılan bir açıklama, milyonlarca insanı etkilediği için kul hakkı boyutu çok daha geniş ve ağırdır.
Peki Gerçekten Kul Hakkına Girer mi?
Bu sorunun cevabı kesin bir “evet” veya “hayır” ile verilemez; çünkü kul hakkı niyeti, kasıt ve zararı gerektirir. İslam’da haksız kazanç veya zarara sebebiyet vermek kul hakkı doğurur. Eğer bir kurum veya kişi, gerçeği bilerek gizler ve bu yalan/eksik bilgiyle insanların maddî haklarını zora sokarsa, bu kul hakkı kapsamına girer. Ancak eğer rakamlar metodolojik farklılıklar, hesaplama farkları veya veri toplama sınırlılıklarından kaynaklanıyorsa, o zaman kasıt aranır ve durum “hata” olarak değerlendirilebilir.
Yine de İslam ahlâkı bize şeffaflığı, emaneti ve adaleti emreder. Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) vefatına yakın yaptığı vasiyetlerden biri şöyledir: “Ben de bir insanım; kimin bende hakkı varsa gelsin alsın.” Bu, en üst makamdaki kişinin bile kul hakkından kaçınamayacağını gösterir.
Sonuç olarak, kul hakkı sadece bireysel ilişkilerde değil, toplumsal ve kamusal sorumluluklarda da geçerlidir. Enflasyon verileri gibi hayati istatistiklerin doğruluğu, milyonların geçim mücadelesini doğrudan etkiler. Bu nedenle İslam’da doğruluk, emanet ve adâlet her zaman en üstün değerlerdir. Hak yememek, hak yedirmemek için şeffaflık ve helâlleşme her zaman en güvenli yoldur.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan resmi Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) enflasyon oranları (yıllık ve aylık değişim) şu şekildedir:
Kasım 2025:
Aylık enflasyon: %0,87
Yıllık enflasyon: %31,07
Aralık 2025:
Aylık enflasyon: %0,89
Yıllık enflasyon: %30,89
Ocak 2026:
Aylık enflasyon: %4,84
Yıllık enflasyon: %30,65
Bu veriler, TÜİK’in resmi bültenleri ve TCMB gibi kaynaklardaki tutarlı tablolarla doğrulanmıştır. Yıllık oranlar bir önceki yılın aynı ayına göre hesaplanırken, aylık oranlar ilgili aya göre değişimi gösterir. Enflasyon genel olarak 2025 sonundan 2026 başına doğru yıllık bazda hafif bir düşüş eğilimi sergilemiş, ancak Ocak 2026’da aylık artış belirgin şekilde yükselmiştir.
Kaynaklar: TÜİK Veri Portalı, TCMB enflasyon verileri ve ilgili haber bültenleri.
Açıkladığı enflasyon oranı ile eksik maaş almama neden olan TUİK’i şiddetle kınıyorum.
Tanrı, sizin gibilerden Türk milletini korusun..
Allah cümlemizi kul hakkı yemekten ve yedirmekten korusun. Âmin…
04 Şubat 2026
M. Hüseyin OĞUZ
