MİLLÎ MÜCADELE’NİN GİZLİ KAHRAMANLARINDAN: “DURALİZADE HÜSEYİN HÜSNÜ EFENDİ”
Duralizade Hüseyin Hüsnü Efendi, Millî Mücadele’nin Ege’deki en yiğit ve unutulmaz din adamlarından biridir. Çine’nin müftüsü olarak, 1919’un ateşli günlerinde sarığını başından indirmeden silâha sarılan, halkı ayağa kaldıran ve Kuvayı Milliye’nin ilk karargâhını açan o yürekli âlimdir.
1919 yılında Yunan birlikleri Aydın’ı işgal edip Menderes Nehri hattına dayandığında, birçok yerde umutsuzluk ve bekleme hâkimdi. İşte o karanlık saatlerde Duralizade Hüseyin Hüsnü Efendi’nin sesi gürledi:
“Evlerimizde oturup düşmanın kapımıza dayanmasını bekleyemeyiz!”
Bu sözlerle yetinmedi. Sarığını başından çıkarmadan silâhlandı, din adamı kimliğini bir yana bırakmadan yiğitlik zirvesine yükseldi. Yörük Ali Efe ile Demirci Mehmet Efe’yi Çine’de bir araya getirdi; dağınık efe kuvvetlerini aynı safta toplayarak direnişin ateşini yaktı. Çine’de Kuvayı Milliye’nin ilk karargâhını kurdu. Aydın’ın kurtuluşu için toplanan tarihi Çine Kongresi’ne başkanlık etti. Efe müfrezelerinin mühimmat, yiyecek ve barınma ihtiyaçlarını bizzat organize ederek Ege dağlarındaki direnişin lojistik kalbi oldu.
O, sadece bir müftü değildi.
Din ile silahı, ilim ile cesareti, sarığı ile tüfeği aynı bedende birleştiren nadir insanlardandı.
Halkın gönlünde “Duralizade” diye anılan bu mübarek zat, düşman kapıya dayanmadan önce kapıyı kendisi açıp “Gelin, karşı koyacağız!” diyen bir ruhun timsaliydi.
Millî Mücadele’nin Ege cephesinde Yörük Ali Efe ve Demirci Mehmet Efe gibi efsanevî isimlerin bir araya gelmesinde, Çine’nin direniş merkezi hâline gelmesinde ve halkın umutsuzluktan kurtulup silaha sarılmasında onun payı büyüktür. Tarih kitaplarında adı çoğu zaman satır aralarında kalmış olsa da, halkın hafızasında ve destanlarda yerini almış bir kahramandır.
Onun hatırası, “Din adamı da silah tutar, sarıklı da vatan için kan döker.” gerçeğinin en canlı ispatıdır.
Duralizade Hüseyin Hüsnü Efendi’nin ruhu, Çine’nin dağlarında, Menderes’in sularında ve Ege’nin her karış toprağında hâlâ yaşamaktadır.
Rahmet ve minnetle anıyoruz.
Tanrı, rahmetini bol eylesin.
06 Ağustos 2026
M. Hüseyin OĞUZ
