MİLLÎ MÜCADELE’NİN GİZLİ KAHRAMANLARINDAN:
İĞNELİ PEMBE HATUN
İğneli Pembe Hatun, (asıl adı Gülpembe veya Penbe Hatun), Türk Kurtuluş Savaşı’nın (Millî Mücadele) en önemli kadın kahramanlarından biridir. Giresun’un Alucra ilçesine bağlı Doludere Köyü (eski adıyla Gicora) doğumludur ve Aksakallı Ali Sofuoğulları sülalesindendir.
Doğum tarihi kesin bilinmemekle birlikte yaklaşık 1865-1870 yılları arasında doğduğu tahmin ediliyor. Yani Kurtuluş Savaşı’na katıldığında 50’li yaşlarının ortalarında hatta bazı kaynaklara göre 56-65 yaş civarındaydı.
Lakabı “İğneli Pembe” … Bu lakabın tam nedeni kaynaklarda net açıklanmıyor; ancak cesareti, inatçılığı ve belki de yaralarına rağmen pes etmemesiyle ilgili olduğu düşünülüyor.
Topal Osman Ağa‘nın komutasındaki 47. Gönüllü Piyade Alayı’nın sancak çavuşu (bayraktar) olarak görev yaptı.
Alayın önünde bayrak taşıyarak, kılıç belinde, asker pantolonu ve ceket giyerek, başı siyah çemberle örtülü şekilde cephede yer aldı.
Sakarya Meydan Muharebesi’ne katıldı.
Büyük Taarruz’da (Başkomutanlık Meydan Muharebesi) savaştı.
Düşmanın İzmir’de denize dökülüşüne şahit oldu.
Afyonkarahisar, Bursa (Çalı/Nilüfer) civarı gibi bölgelerde de çarpıştı.
Sekiz yerinden yaralanmasına rağmen pes etmedi, iyileşir iyileşmez cepheye döndü.
Askerleri motive etmek için “Oğullarım açlığınız var mı? Yoruldunuz mu oğullarım?” diye seslenirdi ve taarruzlarda en önde koşardı.
Bir Yunan subayını esir aldığı ve kılıcıyla eldivenlerini hatıra olarak sakladığı rivayet edilir.
TBMM önünde 47. Alay’ın geçit töreninde Mustafa Kemal Paşa onu fark etti ve Topal Osman Ağa’ya sordu. Sonra Pembe Hatun’u yanına çağırttı:
“Hatun senin köyünde evladın, yaşlı annen baban yok mudur, niçin onları bırakıp da savaşa gelirsin?”
Pembe Hatun’un cevabı ise efsaneleşmiştir:
“Paşam, vatan elden giderse; evlatlarımın, anamın babamın, köyümün ne önemi kalır. Vatan, namustur. Ben önce namusumuza sahip çıkmak isterim; sonra yaşlı anama babama ve evlatlarıma.”
Bu sözler, Türk kadınının Kurtuluş Savaşı’ndaki fedakârlığını özetleyen en güçlü ifadelerden biridir.
Dönemin bir gazetesinde fotoğrafı yayımlanmış ve altında şöyle yazıyordu:
“Kahraman Penbe Hatun”
“Düşmana karşı erkekler gibi harp eden ve sekiz yerinden yaralanan Penbe Hatun”
Kendisine Topal Osman Ağa tarafından resmî bir asker vesikası (belgesi) verilmiş, zaferden sonra hizmeti takdir edilmiştir.
İğneli Pembe Hatun; Nene Hatun, Kara Fatma gibi isimlerle birlikte Türk kadınının bağımsızlık mücadelesindeki yerini gösteren ender belgelenmiş kahramanlardan biridir. Adı ,maalesef çok az bilinir; ama Giresun ve Alucra yöresinde hâlâ anlatılır ve anılır.
Rahmet, minnet ve saygıyla anıyoruz.
Tanrı, rahmetini bol eylesin.
15 Şubat 2026
M. Hüseyin OĞUZ
