VEFATININ 19. YIL DÖNÜMÜNDE CÜNEYD ORHON
Cüneyd Orhon (25 Temmuz 1926, İstanbul – 16 Haziran 2006, İstanbul), Türk kemençe sanatçısı, eğitimci ve müzik yöneticisidir. Türk makam müziğinde klâsik kemençenin önde gelen icracılarından biri olarak tanınır ve dört telli kemençenin eğitim ve icra süreçlerinde yaygınlaşmasına öncülük etmiştir.
İstanbul’un Çamlıca semtinde doğdu. Babası polis memuru İbrahim Hilmi Orhon, annesi amatör ud sanatçısı Mihriban Hanım’dı. İlk ve orta öğrenimini babasının görevleri nedeniyle Anadolu’nun çeşitli illerinde tamamladı.1949’da Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi İç Mimarlık Bölümü’nden mezun oldu. Müziğe 1946’da Üsküdar Musiki Cemiyeti’nde başladı; Emin Ongan’dan repertuvar ve genel musiki bilgileri, Kemal Niyazi Seyhun’dan kemençe dersleri aldı (1946-1948).
1949’da İstanbul Radyosu’nda kemençe icracısı olarak çalışmaya başladı; 1951-1985 yılları arasında TRT’de çeşitli görevler üstlendi (İzmir Radyosu Müzik Yayınları Şefi, İstanbul Radyosu Türk Müziği Şube Müdürü, TRT Müzik Dairesi Başkanı gibi).1961’de kısa süre Bağdat Konservatuvarı’nda ders verdi.1963-1996 yılları arasında İstanbul Belediyesi Konservatuvarı İcra Heyeti’nde kemençe çaldı. 1970’te Barış Manço’nun “Dağlar Dağlar” türküsünde kemençe çalarak bu enstrümanı geniş kitlelere tanıttı.1975’te İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuarı’nın kuruluşunda yer aldı ve burada kemençe öğretmenliği yaptı. Dört telli kemençenin müfredata eklenmesini sağladı. Nota yayımcılığı yaptı; Hicaz Faslı (1956) ve Türk Musikisi Klâsikleri gibi eserler yayımladı.1999’da eski kayıtları bir albüm olarak yayımlandı.
Klâsik kemençenin modern icrasında yenilikçi yaklaşımlar geliştirdi; dört telli kemençeyi Türk müziğinde yaygınlaştırarak sazın ses sahasını genişletti. Türk müziği eğitimine ve arşivlenmesine önemli katkılar sağladı; 2014’te ailesi tarafından İTÜ TMDK’ya bağışlanan arşivinde 3000’den fazla nota, el yazısı notlar ve kemençeler bulunmaktaydı. Münir Nurettin Selçuk’a 20 yıl boyunca solo konserlerinde eşlik etti.
Ses sanatçısı Özdal Orhon ile evliydi, dört çocuk babasıydı. 1954’te ikiz kardeşi Süveyd Orhon ve Avni Anıl ile Kadıköy’de Cüneyd Orhon Fotoğraf Stüdyosu’nu kurdu, ancak müziğe odaklanmak için stüdyoyu kardeşine bıraktı. 16 Haziran 2006’da tedavi gördüğü hastanede vefat etti.
* Bazı kaynaklarda Cüneyd Orhon’un keman sanatçısı olarak anıldığı hatalar bulunur; doğru enstrümanı kemençedir.
Rahmet, minnet, özlem ve saygıyla anıyoruz..
Tin’i kut bulsun.
Durağı uçmak olsun.
Yeri uluların yanı olsun.
16 Haziran 2025
M. Hüseyin OĞUZ
