VEFATININ 4. YIL DÖNÜMÜNDE KARTAL TİBET
Kartal Tibet (27 Mart 1938, Ankara – 1 Temmuz 2021, İstanbul), Türk sinema ve tiyatro dünyasının en önemli isimlerinden biri olarak kabul edilen oyuncu, yönetmen, senarist ve yapımcıdır. Yaklaşık 200 film ve dizide yer alarak Türk sinemasına büyük katkılar sağlamış, özellikle “Karaoğlan” ve “Tarkan” gibi çizgi roman uyarlamalarıyla ve Kemal Sunal’la çalıştığı komedi filmleriyle geniş kitleler tarafından tanınmıştır.
Kartal Tibet, 27 Mart 1938’de Ankara’da öğretmen bir anne ve babanın ilk çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası Hasan Tibet, daha sonra hukuk fakültesini bitirerek avukatlık mesleğine yönelmiş, ancak bu durum annesiyle boşanmasına yol açmıştı. Bu, Tibet’in avukatlık mesleğine mesafeli yaklaşmasına neden oldu. Çocukluğunda sanata ilgisi erken yaşlarda ortaya çıktı; henüz ilkokuldayken Radyo Çocuk Kulübü’nde “Ayşe Abla” piyeslerinde başrol oynamaya başladı. Şiir yeteneğiyle de dikkat çeken Tibet, ilkokuldan üniversiteye kadar katıldığı şiir yarışmalarında Ankara birincilikleri kazandı.Tibet, Ankara Koleji’nden mezun olduktan sonra babasının isteğiyle hukuk fakültesine yönelse de, tiyatro tutkusu ağır bastı. 1955-1960 yılları arasında Hacettepe Üniversitesi Ankara Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü’nde eğitim gördü ve 1960’ta mezun oldu. Aynı yıl, Albert Camus’nün Caligula adlı eserinde, Mahir Canova’nın yönetmenliğinde başrol oynayarak profesyonel tiyatro kariyerine başladı.
Kartal Tibet, tiyatro sahnesinde kariyerine Ankara Devlet Tiyatrosu’nda başladı. 1961’de Mahir Canova, Adalet Ağaoğlu, Çetin Köroğlu ve Üner İlsever ile birlikte Ankara’nın ilk özel tiyatrosu olan Meydan Sahnesi’ni kurdu. Burada dört oyun yönetti, 20 oyunda rol aldı ve çeşitli oyunlarda yönetmenlik yaptı. Tiyatroda Caligula (1960) ve Ekmek Parası (1959) gibi önemli eserlerde sahne aldı. Uzun bir aradan sonra, 1980’lerde ve 1990’larda İstanbul, Ankara, Trabzon, Adana, İzmir ve Bursa’da 10 tiyatro oyunu yöneterek tiyatro tutkusunu sürdürdü.Tibet’in tiyatroya ilgisi, çocuk yaşta Radyo Çocuk Tiyatrosu’nda başlamış, Heyecan Başaran gibi isimlerin yönlendirmesiyle güçlenmişti. Ayrıca, konservatuar yıllarında basketbol oynayan Tibet, 1.85’lik boyuyla Ankara’nın tanınmış basketbolcularından biriydi, ancak tiyatro aşkı basketbol kariyerini gölgede bıraktı.
Kartal Tibet, sinema kariyerine 1965’te Suat Yalaz’ın çizgi roman karakteri Karaoğlan’ın uyarlaması olan Karaoğlan: Altay’dan Gelen Yiğit filmiyle adım attı. Yalaz’ın Tibet’i seçmesinin nedeni, çizdiği Karaoğlan karakterine olan fiziksel benzerliğiydi. Tibet, bu rol için ata binme ve dövüş dersleri aldı.
Karaoğlan serisi,
* 1966’da Baybora’nın Oğlu, Camoka’nın İntikamı,
* 1967’de Bizanslı Zorba ve Yeşil Ejder,
* 1972’de Karaoğlan Geliyor filmleriyle devam etti. Bu filmler, dönemin popüler macera filmleri arasında yer aldı ve Tibet’i Yeşilçam’ın önde gelen jönlerinden biri yaptı.1969’da Sezgin Burak’ın çizgi romanı Tarkan’ı sinemaya uyarlayan Tibet,
Tarkan (1969),
* Tarkan: Gümüş Eyer (1970), *Tarkan: Viking Kanı (1971), *Tarkan: Altın Madalyon (1972)
* Tarkan: Güçlü Kahraman (1973) filmlerinde başrol oynadı.
Tarkan karakteri, Tibet’in en ikonik rollerinden biri olarak hafızalara kazındı.
Tibet, macera filmlerinin yanı sıra melodram, komedi ve edebiyat uyarlamalarında da başarılı oldu.
* Çalıkuşu (1966),
* Sarmaşık Gülleri (1968),
* Boş Çerçeve (1969),
* Senede Bir Gün ve Dokuzuncu Hariciye Koğuşu gibi filmlerde Hülya Koçyiğit, Türkan Şoray, Fatma Girik, Filiz Akın ve Hale Soygazi gibi dönemin ünlü kadın oyuncularıyla başrolü paylaştı.
Toplamda 120’den fazla filmde oyuncu olarak yer aldı.
Kartal Tibet, 1976’da Tosun Paşa filmiyle yönetmenliğe geçiş yaptı ve oyunculuğu büyük ölçüde bıraktı. Yönetmenlik kariyerinde 56 film çekti, bunların 20’den fazlasında Kemal Sunal başroldeydi. Süt Kardeşler, Hababam Sınıfı serisi, Şaban Oğlu Şaban, Zübük, Şalvar Davası, Gol Kralı ve Davaro gibi filmler, Türk sinemasının klasikleri arasında yer aldı. Tibet, bu filmlerde toplumsal sorunlara mizahi bir dille yaklaşarak geniş kitlelere hitap etti. Ayrıca Davaro, Şendul Şaban, Şabaniye, Gol Kralı, Çarıklı Milyoner, Deli Deli Küpeli, Öğretmen ve Uyanık Gazeteci gibi filmlerin senaryolarını yazdı.Televizyon dünyasında da etkili olan Tibet, Süper Baba (1993-1994), Zoraki Koca (2007) ve Hayat Güzeldir (2008) gibi dizilerin yönetmenliğini üstlendi. Son sinema çalışmaları ise 2006’da Dünyayı Kurtaran Adamın Oğlu ve 2007’de Amerikalılar Karadeniz’de 2 filmleri oldu.
Kartal Tibet, Türk sinemasına katkılarından dolayı birçok ödüle layık görüldü:
2002: Antalya Altın Portakal Film Festivali – Yaşam Boyu Onur Ödülü
2006: Antalya Altın Portakal Film Festivali – Yıldırım Önal Anı Ödülü
2014: Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Ödülleri – Sinema Onur Ödülü
Kartal Tibet, 1963’te Gündüz Sencer ile evlendi. Çiftin Kanat (1964) ve Kumru (1973) adında iki çocuğu oldu. Kanat Tibet, Tarkan filmlerinde babasının çocukluğunu canlandırdı ve şu anda Amerika’da kameralardan uzak bir yaşam sürüyor. Gündüz Tibet’in önceki evliliğinden olan oğlu Civan Canova, ünlü bir tiyatro ve sinema oyuncusuydu ve Tibet’in üvey oğluydu. Tibet, bir röportajında eşine olan bağlılığını şu sözlerle ifade etmişti: “Filmlerdeki jönlük benim işimdi, gerçek ben değildi. Ben hâlâ eşimle aynı yastığa baş koyuyorum.
Kartal Tibet, hayatının son 3-4 yılında kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) ile mücadele etti. 1 Temmuz 2021’de, İstanbul’daki Acıbadem Hastanesi’nde 82 yaşında vefat etti. Kendi arzusu ve COVID-19 pandemisi koşulları nedeniyle sade bir törenle, 3 Temmuz 2021’de Zincirlikuyu Camii’nde kılınan cenaze namazının ardından Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi. Vefatı, Türk sinema ve tiyatro camiasında büyük bir üzüntü yarattı.
Kartal Tibet, hem oyuncu hem de yönetmen olarak Türk sinemasına damga vurmuş bir isimdir. Karaoğlan ve Tarkan gibi ikonik karakterlerle başlayan kariyeri, Kemal Sunal’la olan iş birliğiyle komedi türünde unutulmaz eserlere dönüştü. Toplumsal sorunlara mizahi bir bakış açısıyla yaklaşan filmleri, Türk halkı tarafından nesiller boyu sevildi. Tiyatro sahnesindeki çalışmaları ve televizyon dizilerindeki başarısı da onun çok yönlü bir sanatçı olduğunu kanıtlar. Antalya Altın Portakal ödülleriyle taçlandırılan kariyeri, Türk sinemasının altın çağını temsil eden bir miras bıraktı.
Öne Çıkan Filmler ve Diziler
Oyuncu Olarak:
* Karaoğlan: Altay’dan Gelen Yiğit (1965)
* Tarkan serisi (1969-1973)
* Çalıkuşu (1966)
* Boş Çerçeve (1969)
* Sarmaşık Gülleri (1968)
Yönetmen Olarak:
* Tosun Paşa (1976)
* Hababam Sınıfı serisi
* Zübük (1980)
* Şalvar Davası (1983)
* Süper Baba (1993-1994)
Senarist Olarak:
* Davaro (1981)
* Şabaniye (1984)
* Deli Deli Küpeli (1986)
Kartal Tibet, Türk sinemasında romantik jönlerden tarihi kahramanlara, mizahi karakterlerden toplumsal eleştirilere uzanan geniş bir yelpazede eserler üretmiş, izleyicilerin kalbinde derin bir iz bırakmıştır.
Rahmet, minnet ve saygıyla anıyoruz.
01 Temmuz 2025
M. Hüseyin OĞUZ
