VEFATININ 31. YIL DÖNÜMÜNDE PROF. DR. MUHARREM ERGİN
Prof. Dr. Muharrem Ergin (1923, Ahıska – 6 Ocak 1995, İstanbul), Türk diline ve Türkoloji’ye çok önemli katkılar sağlamış, ünlü bir Türkolog, akademisyen ve yazardır.
Kendisi özellikle Eski Türkçe, Orta Türkçe ve Osmanlıca üzerine derin çalışmalar yapmış, Dede Korkut Kitabı, Orhun Abideleri gibi temel eserlerin modern Türkiye’de anlaşılır ve bilimsel olarak erişilebilir hale gelmesinde büyük rol oynamıştır.
1923 yılında bugün Gürcistan sınırları içinde kalan Ahıska bölgesinin Gögye köyünde doğdu.
Ailesi Terekeme / Karapapak Türkleri (Türkiye’de Mesket Türkleri olarak da bilinir) kökenliydi.
1925-1926 yıllarında ailesiyle Türkiye’ye göç etti ve Muş – Bulanık’a yerleşti.
Eğitim hayatı: Bulanık İlkokulu → Muş Ortaokulu → Balıkesir Lisesi (1943) → İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü (1947 mezunu).
Bir süre lise öğretmenliği yaptıktan sonra 1951’de aynı fakültede Reşid Rahmeti Arat’ın asistanı oldu.
1954’te Dede Korkut üzerine doktora, 1962’de doçentlik aldı.
1964’te hocası Arat’ın vefatından sonra Eski Türk Dili kürsü başkanlığına getirildi.
1971’de profesör oldu.
1986-1990 arası Türk Dili ve Edebiyatı Bölüm Başkanlığı yaptı.
1990’da yaş haddinden emekli oldu.
6 Ocak 1995 tarihinde zatürreden vefat etti.
Muharrem Ergin’in eserleri hem akademik hem de popüler düzeyde geniş kitlelere ulaştı. Hâlâ birçok üniversitede temel kaynak olarak kullanılır.
- Dede Korkut Kitabı
Karşılaştırmalı metin, gramer, sözlük
En meşhur eseri, klasik eserlerin en iyilerinden
- Orhun Abideleri
Metin, gramer, sözlük, sadeleştirme
En çok okunan, başucu kitabı
- Türk Dil Bilgisi
Üniversite düzeyinde kapsamlı dil bilgisi
Hâlâ en çok kullanılan Türkçe kaynaklardan biri
- Osmanlıca Dersleri
Osmanlı Türkçesi öğretimi
Çok yaygın Azeri Türkçesi
Azerbaycan Türkçesinin grameri
Karşılaştırmalı lehçe çalışması
- Kadı Burhaneddin Divanı
Metin + gramer çalışması
Orta Türkçe önemli kaynak
- Oğuz Kağan Destanı
Metin ve yorum
Destanlar üzerine önemli çalışma
- Türkiye’nin Bugünkü Meseleleri
Fikrî – kültürel yazılar
Millî kültür ve dil üzerine düşünceler
- Milliyetçiler Birleşiniz
Millîyetçilik ve kültür yazıları
Aydınlar Ocağı dönemi eserleri
Türk-İslam-Batı sentezi anlayışının önemli savunucularındandı.
İstanbul Aydınlar Ocağı’nda aktif görev aldı.
Dilde aşırı özleştirmeye karşı çıktı; dilin hem köklerine sadık kalmasını hem de çağdaş ihtiyaçlara cevap vermesini savundu.
“Türkçeyi doğru ve güzel konuşmak Türk olmanın en önemli şartlarından biridir” görüşünü sıkça vurgulardı.
Birçok öğrencisi ve meslektaşı tarafından “görkemli âlim” olarak anılır (Gülşen Seyhan Alışık’ın meşhur makalesi “Görkemli Âlim Muharrem Ergin Beğ”).
Bugün, hâlâ Türk Dil Bilgisi ve Dede Korkut / Orhun Abideleri kitapları üniversitelerde okutulmaya devam ediyor ve baskıları sürüyor.
Rahmet, minnet ve saygıyla anıyoruz.
06 Ocak 2026
M. Hüseyin OĞUZ
