(DÖRT BİN DÖRT YÜZ) KIRK FIRIN EKMEK YEMEK GEREK…
Bir şeyi başarmak için daha çok birikime, deneyime sahip olunması gerektiğini ve bunun için geçecek uzun süreyi anlatmak için “Kırk fırın ekmek yemek gerek.” sözü kullanılır. Bazı milletlerin, hem toplum hem siyasetçiler olarak demokrasiyi kavrayıp sindirebilmeleri için kırk fırın ekmek yetmez, her bir ferdinin daha binlerce fırın ekmek yemesi gerekir.
Demokrasiyi sadece siyasi alana, seçim ve kullanılan oya indirgemenin sonucudur bu. Adını da millî irade koymuşlar. Oyunu verdin, artık beş yıl susup oturacaksın. “Efendim ben buna bunu yapsın diye değil, yapmasın diye oy vermiştim. Oyumu geri alıyorum.” deme şansı yok. Onun için bir dahaki seçime kadar beş yıl beklenmek zorunda. “Ama o zamana kadar iş işten geçer.” deme hakkı da yok.
Biçimsel demokrasilerde bunun hiçbir çaresi yoktur. Seçilen kişi, seçenlere ihanet edip karşı tarafa bile geçebilir. Dolandırıcılık gibidir. Birçok politikacı oy dolandırıcısıdır. Oyunuzu alana kadar ağzınızdan girer, burnunuzdan çıkar. “Uyanık olup dolandırılmayaydın.” denir, gülünüp geçilir.
Hem oy verme hakkı hem verilecek oy vatandaşın namusudur. Geçerli bir mazereti olmadan oy kullanmamak vatanının kaderine ilgisiz kalmaktır. Hem oyunu kullanmak hem en doğru tercihi yapmak gerekir. Oy verdiklerimizin icraatlarından sorumluyuzdur. Bir kötülük yapmışlarsa bizim verdiğimiz güçle yapmışlardır. Dolayısıyla elbette o kötülükte bizim de payımız vardır. Hele bir de yapılan kötülükleri görmeyip aynı yere üst üste defalarca oy veriyorsak sorumluluğumuz daha da artar.
İslâmî açıdan konuya eğilindiğinde kişinin sorumlu tutulduğu görülür. Müslüman, bulunduğu toplumla ve çevresiyle ilgilenmek zorundadır. Vaazlarda sıkça dile getirilir; iman, yanlışları ve kötülükleri elle, ona gücü yetmiyorsa dille düzeltmeyi; ona da gücü yetmiyorsa kalbinden buğz etmeyi gerektirir. Bu sonuncusu imanın en zayıf halidir. İslâmın bu ilkesini demokrasiye uygularsak elle düzeltme, düzeltebileceğe oy vermeyi; dille düzeltme, iki seçim arasında gördüğü her yanlışı eleştirmeyi gerektirir. En zayıf hal o an kalbinde nefret duyma ise geçmişteki oy tercihini sorgulamaktır.
Demokrasi; her şeyden önce adaletle yan yana yürüyen bir kültür, bir yaşam biçimidir. Hayatın her alanında, her an ve her işte görülmesi gereken bir yaşam felsefesidir. İnsan doğasında var olan evrensel adalet duygusuna ters hiçbir uygulamada demokrasiden söz edilemez. Doğumdan başlayarak önce aile içinde yaşananlarla sindirilerek doğallaşır. Bu doğallık, hava gibi toplum yaşamına yansır. Okulda, mahallede, apartmanda, iş yerinde her zaman ve akla gelen her yerde yaşatılarak ruhlara siner. Alışkanlıkla demokrasinin varlığı solunan hava gibi pek fark edilmezken eksikliği oranında boğulma hissi doğar.
Bir toplumun kültüründe, günlük yaşamında, alışkanlıklarında, ilişkilerinde demokrasi ve adalet güdükse siyasî alanda da güdük kalmaya mahkumdur. İşte o zaman, kırklarca fırın ekmek yemek gerekir.
08.11.2026
Ahmet Salih Erdoğan ERÜZ
E. Öğ. Alb. / Edebiyatçı / Stratejist
