VEFATININ 46. YIL DÖNÜMÜNDE TAYFUR SÖKMEN
Tayfur Sökmen (tam adı Tayfur Ata Sökmen), Türk siyaset ve devlet adamı olup Hatay Devleti’nin (Hatay Cumhuriyeti) ilk ve tek devlet başkanı (cumhurbaşkanı) olarak tarihe geçmiş önemli bir isimdir.
1892 yılı (Bazı kaynaklarda Adana, çoğunlukla Gaziantep / Antep olarak belirtilir.) doğdu.
Babası: Reyhanlı Aşireti reisi Mürselzâde Mustafa Şevki Paşa (Oğuzların Bayat boyundan).
Çocukluğu ve gençliği büyük ölçüde Hatay’ın Kırıkhan ilçesi civarında (Alaybeyli köyü yakınında, Bâyezîd-i Bistâmî Ziyareti’ndeki konakta) geçti.
Kırıkhan Rüştiyesi’ni bitirdi, ardından özel dersler aldı (İ. Hakkı Konyalı’dan da eğitim gördü).
I. Dünya Savaşı ve Sonrası
1915-1916 yıllarında Osmanlı ordusunda görev aldı; Kırıkhan-Hassa yolunda lojistik ve top nakli işlerinde çalıştı.
Daha sonra Halep’te Nihad Paşa’nın maiyetinde istihbarat görevlisi olarak bulundu.
Mondros Mütarekesi ve Fransız işgali sonrası bölgedeki Türk direniş hareketinin öncülerinden biri oldu.
Hatay Mücadelesi ve Bağımsızlık Süreci
Fransız mandası altında İskenderun Sancağı’nda (Hatay) Türk halkının haklarını savunmak için yoğun çaba gösterdi.
Hatay Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti temsilciliği, İskenderun ve Havalisi Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kuruculuğu ve başkanlığı yaptı.
1921 Ankara Antlaşması’ndan sonra özerklik statüsü verilen bölgede, Fransızların Arap ve Hristiyanları kayırması üzerine direniş yeniden örgütlendi.
1936-1938 yıllarında Milletler Cemiyeti’nde yürütülen yoğun diplomasi ve Atatürk’ün de büyük desteğiyle Hatay’ın bağımsızlığı sağlandı.
2 Eylül 1938’de Hatay Devleti kuruldu.
5 Eylül 1938 tarihinde Hatay Cumhuriyeti’nin ilk (ve tek) Cumhurbaşkanı seçildi. Bu görevi 23 Temmuz 1939’a kadar sürdürdü.
Hatay’ın Türkiye’ye Katılımı
Hatay Meclisi’nin 29 Haziran 1939’da aldığı kararla Hatay, Türkiye Cumhuriyeti’ne katıldı.
Tayfur Sökmen, Hatay’ın Türkiye’ye katılmasıyla cumhurbaşkanlığı görevini sona erdirdi.
Siyasi Kariyeri (Türkiye Dönemi)
TBMM’de milletvekilliği yaptı:
5., 6., 7. ve 8. dönem Antalya milletvekili
dönem Hatay milletvekili
7 Haziran 1968 – 2 Haziran 1974 arasında Cumhurbaşkanınca seçilen Cumhuriyet Senatosu üyesi oldu.
1975 yılında aktif siyasi hayattan çekildi.
Evliydi ve 6 çocuk babasıydı.
Oğullarından biri Mustafa Murat Sökmenoğlu da siyasetçi olmuştur.
3 Mart 1980 tarihinde İstanbul’da vefat etti (88 yaşında).
Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.
Tayfur Sökmen, özellikle Hatay’ın anavatan Türkiye’ye katılması sürecindeki liderliği, örgütçülüğü ve direnişçi kimliğiyle hatırlanır. Atatürk’ün Hatay politikasının sahada en önemli uygulayıcılarından biri olarak kabul edilir. Bugün Hatay’da ve Türkiye’de adı cadde, bulvar ve anma etkinlikleriyle yaşatılmaktadır.
Rahmetle ve minnetle anıyoruz.
Bugün Hatay’ı Suriyelilere vermeye çalışanlar utanır mı?
03 Mart 2026
M. Hüseyin OĞUZ
