VEFATININ 54.YIL DÖNÜMÜNDE ALİ KILIÇ
Ali Kılıç, asıl adıyla Süleyman Asaf Emrullahzade (1885, Beşiktaş, İstanbul – 14 Temmuz 1971, İstanbul), Türk asker, siyasetçi ve Mustafa Kemal Atatürk’ün yakın silâh arkadaşı ve sırdaşı olarak bilinen önemli bir tarihî figürdür. Kurtuluş Savaşı’nda ve Cumhuriyet’in kuruluş sürecinde önemli roller üstlenmiş, Atatürk’ün 1919’dan 1938’e kadar yanından ayrılmayan sadık dostlarından biri olmuştur.
1885 yılında İstanbul’un Beşiktaş ilçesinde doğmuştur. Babası, Rodos kökenli Hüsrevoğulları (Yeşilimamoğulları) sülalesinden gelen ve Saray Muhafız Kıtası’nda Miralay (Albay) rütbesine yükselen Tevfik Bey’dir. Annesi Demsaz Hanım, genç yaşta Osmanlı Sarayı’na alınmış, orada yetişmiş ve daha sonra Tevfik Bey ile evlendirilmiştir. Ailenin tek erkek çocuğu olan Süleyman Asaf’ın Vesiret, Naime ve Nedime adında üç kız kardeşi vardı.
3 Mart 1906’da İstanbul Gedikli Küçük Zabit Mektebi’ni (Astsubay Okulu) bitirmiştir. Askeri eğitiminin ardından çeşitli görevlerde bulunmuş ve 1918’de yüzbaşılığa terfi etmiştir.
Süleyman Asaf, Millî Mücadele’ye katılmadan önce Beşiktaş’ın Valideçeşme Mahallesi’nde yaşıyordu. 1919’da Mustafa Kemal Paşa tarafından Antep ve Maraş bölgesinde Kuvâ-yi Milliye’yi örgütlemekle görevlendirildiğinde, kendisine bu mahallenin adından esinlenerek “Kılıç Ali” kod adı verilmiştir. Bu isim, onun mücadeleci ve kararlı kişiliğini yansıtmış ve zamanla asıl adının yerini almıştır.
28 Ekim 1919’da Mustafa Kemal Paşa tarafından Antep-Maraş ve Havalisi Kuvâ-yi Milliye Komutanı olarak görevlendirildi. Fransız işgaline ve Ermeni çetelere karşı direnişi örgütledi. Keferdiz (Sakçagözü) ağası Hurşit Ağa’nın konağını karargâh olarak kullandı ve Hurşit Ağa’nın 200’den fazla silahlı adamını koordine etti. Bölgedeki direnişçilere Hurşit Ağa’nın servetiyle alınan silah ve cephanenin ulaşmasını sağladı. Karayılan ve Şahin Bey gibi yerel kahramanlarla birlikte çalışarak Antep ve Maraş’ın kurtuluşunda önemli rol oynadı.
Antep savunmasında kilit bir figür olarak tanınır. 1920’de Fransızlara karşı direnişin örgütlenmesinde büyük katkıları olmuş, bu nedenle “Ayıntap Kahramanı” olarak anılmıştır.
Yozgat, Düzce ve Kırşehir isyanlarının bastırılmasında Çerkez Ethem’in Kuvve-i Seferiyesi ile birlikte görev aldı.
4 Nisan 1920’de TBMM’ye Ayıntap (Gaziantep) milletvekili olarak seçildi, ancak cephede olduğu için idari izinli sayıldı.
Ağrı İsyanı sırasında kurulan İstiklal Mahkemeleri’nde üye olarak görev yaptı. Ayrıca II. Dönem Ankara İstiklal Mahkemesi üyeliği yaptı. Bu mahkemelerde adaletin sağlanmasında önemli bir rol üstlendi.
Türkiye İş Bankası’nın kurucu üyelerinden biri oldu ve 1960 yılına kadar bankanın yönetim kurulunda görev yaptı.
Yeni Türkiye Partisi: 1961’de Yeni Türkiye Partisi’nin kurucuları arasında yer aldı, ancak bu girişimden siyasi bir sonuç elde edemedi.
Kılıç Ali, 1919’dan Atatürk’ün vefat ettiği 10 Kasım 1938’e kadar onun yanından ayrılmamış, sırdaşı ve koruması olmuştur. Çankaya Köşkü’nde bir yemek sırasında elektriklerin kesilmesiyle ortaya çıkan bir olayda, Kılıç Ali’nin Atatürk’ü korumak için üzerine siper olduğu ve elinde silahla hazır beklediği anlatılır. Bu olay, onun Atatürk’e olan bağlılığını ve cesaretini gösteren çarpıcı bir örnektir.
Kılıç Ali, Atatürk’ün özel hayatını ve Millî Mücadele dönemini anlattığı Atatürk’ün Sırdaşı Kılıç Ali’nin Anıları, Atatürk’ün Hususiyetleri, Atatürk’ün Son Günleri ve İstiklal Mahkemeleri Hatıraları gibi eserler kaleme almıştır. Bu eserler, oğlu Altemur Kılıç’ın kontrolünde yayımlanmış ve tarihî gerçekleri aydınlatmada önemli bir kaynak olmuştur.
Kılıç Ali, dört kez evlenmiş, ilk eşi Hümeyra Hanım’dan Fahir, Gündüz, Mahmut Keskin ve Altemur adında dört erkek çocuğu olmuştur. Son evliliğini Türkiye’nin ilk kadın seramikçisi Füreya Koral ile yapmıştır. Oğlu Gündüz Kılıç, ünlü bir futbolcu ve Galatasaray Spor Kulübü’nün teknik direktörü olmuş; Altemur Kılıç ise gazeteci ve yazar olarak tanınmıştır.
Kılıç Ali, Beşiktaş Jimnastik Kulübü’nün kurucuları arasında yer almıştır.
Başarılarından dolayı 21 Ekim 1923’te Kırmızı-Yeşil şeritli İstiklal Madalyası ile ödüllendirilmiştir.
7 Haziran 1934’te Milis Albay rütbesiyle ordudan emekli olmuştur.
Hurşit Ağa’nın Hatay’ın anavatana katılması için verdiği desteği devletle koordine etmiştir.
Kılıç Ali, 14 Temmuz 1971’de İstanbul’da vefat etmiş ve Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedilmiştir.
Kılıç Ali, cesur, aklıselim ve sadık bir kişi olarak tanımlanır. Hem silah hem de kalem tutabilen bir figür olarak, Milli Mücadele’nin zorlu günlerinde gösterdiği liderlik ve Atatürk’e olan bağlılığıyla tarihe geçmiştir. Anılarında Atatürk’ü “tertemiz, insanın ruhunu yıkayan, ümitsizlikleri alıp götüren, sadakat ve vefayı aşılayan” bir dost olarak tarif etmiştir. Onun eserleri ve anıları, Cumhuriyet tarihine ışık tutan değerli kaynaklar olarak kabul edilir.
Ali Kılıç, Millî Mücadele’nin kahramanlarından biri olarak Antep ve Maraş’ın kurtuluşunda kritik bir rol oynamış, İstiklal Mahkemeleri’nde adaletin sağlanmasına katkıda bulunmuş ve Atatürk’ün en güvenilir dostlarından biri olmuştur. Onun hayatı, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesindeki fedakârlık ve kararlılığın bir sembolüdür.
Rahmet, minnet ve saygıyla anıyoruz.
Tin’i kut bulsun.
Durağı uçmak olsun.
Yeri uluların yanı olsun.
14 Temmuz 2025
M. Hüseyin OĞUZ
