MİLLÎ MÜCADELE’NİN GİZLİ KAHRAMANLARINDAN “BALTAKÖYLÜ ARŞIN TEYZE”
Baltaköylü Arşın Teyze (Ayşın Teyze, Arşın Bacı veya Aysın Bacı), Aydın’ın yiğit topraklarında, vatan ateşinin en kızgın korlarında doğmuş efsanevi bir kahramandır! Baltaköy’ün çınar gibi dimdik duran, baltası elinde, yüreği aslanlar kadar kudretli bu kadın, Türk tarihinin kurtuluş destanında silinmez bir iz bırakmıştır.
Yunan işgali Aydın’ı karanlığa boğduğu o kara günlerde, Arşın Teyze tarlasına giderken Yörük Ali Efe ile karşılaştı. İşte o an, tarihin sayfalarına kazınan o ateşli hitabıyla efsaneler yarattı:
“Kâfir buraya gelmiş, vatanımız, namusumuz tehlikededir. Siz başınıza oyalı feslerinizi, kuşağınıza ve koynunuza nakışlı mendillerinizi takıştırmışsınız da elinizdeki demirlerle erkeğiz mi diyorsunuz? Aydın’da cami minaresinde asılı duran bayrak orada dalgalandıktan sonra sen efe olsan ne yazar, olmasan ne yazar?”
Bu sözler, bir kadının dilinden dökülen şimşek gibi çaktı! Yörük Ali Efe’nin Millî Mücadele’ye katılmasında öncü rol oynadı. Arşın Teyze, âdeta bir ana kartal gibi kanatlarını gererek efeleri ve yiğitleri vatan savunmasına çağırdı. Aydın’da ilk Kuva-yi Milliye müfrezesinin kurulmasına ilham oldu ve Kurtuluş Savaşı’nda düzenli orduya katılarak Aydın’ın kurtuluşunda büyük katkılar sağladı.
Aydın işgali sonrası halk Ermez Köy ve Baltaköy civarına göç etti. Telsiz Tepe yamaçlarında silâh sesleri yankılanınca Arşın Teyze, Baltaköylü kadınları etrafına topladı. Etkileyici konuşmasıyla onları efelere yiyecek-içecek taşımaya ikna etti. Bu cesur kadınlar, cepheye koştu!
Alay Tümen Kumandanı Miralay Şefik, onların gayretini görünce silah vermek istedi. Fakat Arşın Teyze, o efsanevi cevabıyla tarihe geçti:
“Elimizde baltamız var, pamuk çapamız var. Yeter ki efelerimizin yanına gidebilmemize izin verin!”
Baltaları ve çapalarıyla donanmış bu kadınlar ordusu, Menderes köprüsünde savaşan asker ve efelere su, yiyecek taşıdı; onlarla omuz omuza çarpıştı. Pek çoğu şehit düştü, ama vatan sevgisiyle yazdıkları destan asla sönmedi. Arşın Teyze, Baltaköy’deki arazisini de devlete bağışlayarak vatanına son nefesine kadar hizmet etti.
Arşın Teyze, sadece bir kadın değil; Anadolu’nun çelik iradeli, baltalı bacısıdır. O, işgal karşısında susmayan, korkmayan, namus ve bayrak uğruna her şeyi göze alan Türk kadınının sembolüdür. Yörük Ali Efe gibi efeleri harekete geçiren, cephede lojistik destekle orduları besleyen, kamulaştırma bedelini bile devlete armağan eden bu kahraman, milli mücadelede kadınların ne kadar büyük rol oynadığını kanıtlamıştır.
Bugün Aydın’ın bağrında, Baltaköy’ün topraklarında onun hatırası yaşıyor. Destanlarda, türkülerde, tarih kitaplarında Arşın Teyze olarak anılıyor: Baltasıyla vatan toprağını savunan, sözleriyle yiğitleri coşturan, yüreğiyle bir milleti ayağa kaldıran o ölümsüz teyze!
Ey vatan evladı! Arşın Teyze’nin yolundan gitmek, onun gibi dimdik durmak, bayrağımızı minarelerde dalgalandırmak bizim en kutsal borcumuzdur.
Vatan sağ olsun, Arşın Bacı’nın ruhu şad olsun!
Tanrı, rahmetini bol eylesin..
21 Temmuz 2026
M. Hüseyin OĞUZ
