MİLLÎ MÜCADELE KAHRAMANI
MANİSA MÜFTÜSÜ HOCAZADE ÂLİM EFENDİ
Manisa Yunus Emre İlçesi Güzelyurt Mahallesinde, bir prestij bulvarı inşa edildi. Büyükşehir Belediye Başkanlığınca şehrin muhtelif yerlerinde devasa afişlerde bulvarın ismi Müftü Âlim Efendi, Prestij Bulvarı olarak tanıtıldı..
Yerinde ve doğru bir isimlendirme ve çalışma. Bu şekilde Manisa ve hatta Manisa’nın ötesinde Ülkemiz ve milletimize Türk İstiklal Savaşı’nda büyük hizmetleri olan Kuvvacı bir din adamını , mümtaz bir şahsiyeti bu gün yaşayanlar ve sonraki nesiller tanıyacaklar.
Üzülerek ifade etmeliyim ki, Müftü Âlim Efendi’yi tanımayan Manisa’da doğmuş, büyümüş çok sayıda insanımız var. Bu sayede bir eksik de ortadan kalkacak ve belki de eğitim camiamızın görevlileri öğrencilere anlatmak lüzumu duyacaklar inşallah.
Hocazade Müftü Âlim Efendi; 1874 Yılında Manisa’da dünyaya geldi. Babası Mehmet Ârif Efendi, Manisa’nın yetiştirdiği tanınmış bir ilim adamı ve müderrislerindendir. Bu sebeple, Âlim Efendi Hocazade lâkabıyla anılmıştır.
Âlim Efendi, hattat, fazıl, alim, şair bir zattır. Şiirlerinde ve eserlerinde Erseyyid Âlim Ahmet-i Magnisi mahlasını kullanmıştır. Âlim Efendi, dünyevî ve manevî ilimleri tahsil etmiş ve 1912 yılında sınavla müftü olmuştur.
Nüktedan, israfla mücadele eden, cesur, kararlı, çok okuyan, pervasız, dünya malına tamah etmeyen, mücadeleci, musikişinas bir zattır.
Kişisel kütüphanesini, ölmeden önce uzun yıllar hizmet ettiği Muradiye caminin yanındaki kütüphaneye bağışladığı bilinmektedir.
Balkan ve I. Dünya Savaşı yıllarında Manisa merkez ve ilçelerinde görevli müftüler ve din adamlarıyla birlikte halkı irşat etmiş, Müslüman halkı gayri Türk ve gayri Müslimlerin zararlı ve yıkıcı faaliyetlerine karşı daima uyarmış teşkilatlandırmıştır.
Manisa’da Türk Ocağı şubesinin açılmasına vesile olmuştur.. 1914-1918 yılları arasında azınlıklara karşı millî şuurun gelişmesi için gayret sarf etmişlerdir. Çanakkale Savaşı’na gönderilen Kula ve Gördes Alaylarının teşkilinde merkez ve ilçe müftülerinin teşvikleri takdir-i şayandır ki, bu iki alayın tüm mensupları şehit düşmüşler; sadece hayatta kalan bir Mehmetçik Gördes Alay Sancağı’nı köyüne geri getirebilmiştir.
Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasından sonra, vatan topraklarının işgal edileceğinin belirtileri görülmeye başlanmış, İzmir başta olmak üzere Rum azınlıklar bilhassa metropolit Hrisostomos, gemi azıya almışlardı. Batı Avrupa ülkelerindeki gazetelerde çıkan yazılar, Ege bölgesinin Yunanlılar tarafından işgalini meşru göstermekte, Venizelos hükümetini teşvik edilmekte idi. İzmir vali vekili Nurettin Paşa, Ege bölgesinde görev yapan müftüleri durum değerlendirmesi için İzmir’e davet ederek Müdafaa-i Hukuk-u Osmaniye kongresini 17 Mart 1919 tarihinde toplamış, toplantıya İzmir müftüsü Rahmetullah, Manisa müftüsü Âlim Hoca Denizli, Afyon, Kütahya, Uşak, Isparta başta olmak üzere pek çok din adamı ve müftüler katılmışlardır. Bu kongrede, işgal, katliam, azınlıkların azgınlıklarına karşı teşkilatların teşkil edilmesi, halkın silahlandırılması, millî kuvvetlerinin kullanılması, mücadele edilmesi vatan topraklarının savunulması gibi hayati kararlar alınmıştır.
Kongreden sonra Manisa’ya dönen müftü Âlim Efendi, Kırkağaç müftüsü Hacı Rıfat Efendi, Turgutlu müftüsü Hasan Basri Efendi başta olmak üzere Cemiyet-i İslamiye adıyla örgütlenerek faaliyete geçmişlerdir.
Müftü Âlim Efendi Anadolu’da Millî Mücadele’yi ilk başlatan sarıklı ve silahlı mücahitlerin öncülerinden birisidir.
Müftü Alim Hoca başkanlığında kurulan Cemiyet-i İslamiye ilçe müftüleri ile birlikte fetva yayınlamışlar; bu fetvada Yunan işgal ve mezaliminin haksızlığı. belirtildikten sonra işgale karşılık silahlı mukavemetin (cihatın) farz olduğu ilân ile Damat Ferit Paşa hükümeti de telin edilmiştir. Fetvaya imza atan müftülerin tümü (9 kişi ) Yunan ve Damat Ferit hükümeti tarafından idama mahkum edilmişlerdir.
İzmir’in 15 mayıs 1919 da Yunan Ordusu tarafından işgalinden itibaren, Alim Efendi, Manisa istasyonunda görevli Fransız tren memurlarının aracılığı ile Yunan zulmünü tüm dünyaya duyurmanın yanı sıra halkı zulme karşı halkı direniş için örgütleme ve teşvik çalışmalarını arttırmıştır.
İşgal altındaki Manisa’da kalamayarak; önce Akhisar’a oradan da Balıkesir’e gitmiş ve Kuvva-i Milliye faaliyetlerinde görev almıştır. Redd-i ilhak cemiyetinde faydalı hizmetlerde bulunmuştur.
İzmir’in 9 Eylül 1922 de kurtuluşunu müteakip, Manisa’ya dönmüş, tekrar müftülük görevine başlamış görevde iken 1929 yılında 55 yaşında vefat etmiştir.
Müftü Âlim Efendi aynı zamanda musikişinas bestekâar ve güfte yazarıdır, devrinin meşhur bestekârları arasındadır. Musikî ilmine vakıf, tüm makam ve usulleri kullanılabilen üstün bilgi ve yeteneklere sahiptir, kuvvetli bir şairdir.
İbnülemin Mahmut Kemal İNAL, Hoş Seda-Son Asır Türk Musikişinasları adlı eserinde Âlim Efendi hakkında, “Kemal ehlini tanıyanların, tanımayanlara tanıtması, vatan hizmeti cümlelerindendir.” ifadesini kullanmaktadır.
Millî Mücadele’nin kahramanlarından olan Âlim Hoca’nın kabri, Çatal mezarlığında bulunmaktadır.
Bu vesile ile Millî Mücadele kahramanlarımızı tanıtmak, isimlerini yaşatmak için gayret gösteren başta Büyükşehir Belediye Başkanı Cengiz Ergün olmak üzere herkese teşekkürü borç biliyoruz.
Selam ve dua ile…
10.09.2025
M. Yavuz ELBİRLER
EGM E. İsthb. D. Bşk.
