VEFATININ 37. YIL DÖNÜMÜNDE PROF. DR. BAHAEDDİN ÖGEL
Prof. Dr. Bahaeddin Ögel (Tam adı, Mehmet Bahaeddin Ögel), Türk tarihçiliğinin en önemli isimlerinden biri olup özellikle İslamiyet öncesi Türk tarihi, Orta Asya Türk kültürü ve Türk mitolojisi alanlarında uzmanlaşmış büyük bir kültür tarihçisidir.
21 Nisan 1923 (bazı kaynaklarda 1924 olarak geçer), Elazığ Çarşı Mahallesinde doğdu.
Babası: Harput eşrafından Mehmet Şemseddin Bey (ticaretle uğraşırdı)
Annesi: Nadire Hanım (Ögel 16 yaşındayken vefat etti)
İlk ve orta öğrenimini Elazığ da
Liseyi Malatya (1940) da tamamladı.
Üniversite eğitimini Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü (1941-1945 mezuniyeti) de tamamladı.
Sadece tarih değil, Sinoloji, Arkeoloji kürsülerinden de ders aldı.
Çince, Moğolca, Rusça gibi kaynak dillerin yanı sıra Batı dillerini de araştırma seviyesinde öğrendi
Mezuniyet sonrası kısa süre Erzurum Lisesi’nde tarih öğretmenliği yaptı (1945-1947). Daha sonra Hasanoğlan Köy Enstitüsü’nde görev aldı ancak kısa sürdü.
1950’lerden itibaren Ankara Üniversitesi DTCF’de akademik hayata başladı.
Doçentlik ve profesörlük unvanlarını aldı.
Uzun yıllar Genel Türk Tarihi Kürsüsü’nde çalıştı.
1981-1984 arası Genel Türk Tarihi Kürsüsü Başkanı…
1984-1986 arası Tarih Bölüm Başkanı… (İstifa etti.)
Ayrıca Gâzi, Selçuk, Fırat üniversiteleri ile Kara Harp Okulu, Ondokuz Mayıs Gençlik ve Spor Akademisi gibi kurumlarda ders verdi
Türk Tarih Kurumu aslî üyesiydi
Kültür Bakanlığı, YÖK, DPT gibi kurumlarda komisyonlarda görev aldı
Tayvan ve Almanya’da araştırmalar yaptı
7 Mart 1989’da Ankara’da vefat etti (66 yaşında). Son yıllarında kanserle mücadele etti; ancak bilimsel çalışmalara son ana kadar devam etti (1988’de Bakü’deki Türk-Sovyet kollokyumu gibi).
Karşıyaka Mezarlığı’na defnedildi.
Bahaeddin Ögel’in eserleri sade, akıcı ve herkesin anlayabileceği bir üslûpla yazılmıştır. Genellikle “vesikaya dayalı tarihçilik” anlayışını benimsemiş, Çin kaynakları, arkeolojik buluntular ve yazılı vesikaları çok yoğun kullanmıştır.
- Türk Mitolojisi (I-II cilt) → Alanında çığır açan eser, Türk destanları ve mitolojik sistematik şekilde ele alır
- İslamiyetten Önce Türk Kültür Tarihi (Orta Asya kaynak ve buluntularına göre)
- Türk Kültür Tarihine Giriş (9 ciltlik külliyat – köy-şehir hayatı, ev kültürü, yemek kültürü, giyim-kuşam, ordugâh, mehter, müzik aletleri vb.)
- Türklerde Devlet Anlayışı (13. yüzyıl sonlarına kadar)
- Büyük Hun İmparatorluğu Tarihi (2 cilt)
- Türk Kültürünün Gelişme Çağları
- Dünden Bugüne Türk Kültürünün Gelişme Çağları
- Erken dönem eserlerinden: Erzurum Anıtlarında Altay-Türk Sanatının İzleri
Toplamda 20 cilt civarında kitap, yüzlerce makale ve bildiri bırakmıştır. Özellikle Türk mitolojisi kavramını akademik literatüre yerleştiren ve Yunan mitolojisi dışındaki Türk mitolojisinin zenginliğini gösteren kişi olarak anılır.
Bahaeddin Ögel, “kıtlıktan çıkmış gibi ilme susamış” biri olarak tanımlanır. Çalışkanlığı, çok dil bilmesi ve kaynaklara inmesiyle tanınır. İslam öncesi Türk tarihini ve kültürünü Çin, Moğol, Uygur kaynaklarıyla birleştirerek modern Türk tarihçiliğine çok önemli katkılar sağlamıştır. Bugün, hâlâ Türk kültür tarihi, mitoloji ve Orta Asya tarihi çalışanların en temel başvuru kaynaklarından biridir.
Tanrı, rahmetini bol eylesin.
08 Mart 2026
M. Hüseyin OĞUZ
