26 AĞUSTOS 1922 BÜYÜK TAARRUZ
26 Ağustos 1922, Türk tarihinin dönüm noktalarından biri olan Büyük Taarruz’un başlangıç tarihidir. Bu taarruz, Türk Kurtuluş Savaşı’nın son ve en kritik safhasını oluşturur. Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliğinde, Türk ordusu Yunan işgaline karşı kesin bir zafer elde etmek için bu büyük harekâtı başlattı.
Büyük Taarruz, Birinci Dünya Savaşı sonrası Osmanlı Devleti’nin yenilgisiyle imzalanan Mondros Mütarekesi (1918) ve Sevr Antlaşması (1920) sonrası Anadolu’nun işgal edilmesiyle başlayan süreçte gerçekleşti. Yunan ordusu, Batı Anadolu’yu işgal etmiş ve 1921’de Sakarya Meydan Muharebesi’ne kadar ilerlemişti. Ancak Sakarya Zaferi, Türk ordusunun direncini kırılmaz kılmış ve Yunan ordusunun taarruz gücünü zayıflatmıştı. Bu zaferden sonra Türk ordusu, uzun bir hazırlık sürecine girişti.
Mustafa Kemal Atatürk ve Genelkurmay, 1922 yazına kadar ordunun yeniden yapılandırılması, cephane ve lojistik eksikliklerinin giderilmesi için yoğun çaba sarf etti. Türk ordusu, hem maddi hem manevi olarak büyük bir hazırlık yaptı. Bu süreçte, halkın desteğiyle cephane ve erzak toplandı, ordu modernize edildi ve stratejik planlar hazırlandı.
Büyük Taarruz, Afyonkarahisar merkezli bir harekât olarak planlandı. Türk ordusunun amacı, Yunan ordusunun ana savunma hattını çökertmek ve işgal altındaki toprakları kurtarmaktı. Harekâtın temel stratejisi şunlardı:
* Gizlilik: Taarruzun hazırlıkları büyük bir gizlilik içinde yürütüldü. Düşmanı şaşırtmak için sahte manevralar ve yanıltıcı istihbaratlar kullanıldı.
* Hız ve Baskın: Türk ordusu, düşmanın hazırlıksız yakalanmasını sağlayarak hızlı bir şekilde savunma hatlarını yarmayı hedefledi.
* Toplu Saldırı: Ana taarruz, Afyon’un güneyindeki Kocatepe’den başlayarak Yunan ordusunun en güçlü mevzilerine yöneldi.
Harekâtın komutanları arasında Mustafa Kemal Atatürk (Başkomutan), İsmet Paşa (Batı Cephesi Komutanı), Fevzi Çakmak (Genelkurmay Başkanı) ve diğer önemli isimler yer alıyordu.
Büyük Taarruz’un Başlangıcı: 26 Ağustos 1922
26 Ağustos 1922 sabahı, saat 05:30’da Türk topçusu, Afyon Kocatepe’den Yunan mevzilerine yoğun bir bombardıman başlattı. Bu bombardıman, düşman hatlarını zayıflatmak ve moralini bozmak için tasarlanmıştı. Ardından Türk piyade birlikleri, Kocatepe ve çevresindeki diğer stratejik noktalardan taarruza geçti.
İlk Gün (26 Ağustos): Türk ordusu, Afyon’un güneyindeki Yunan savunma hatlarını hızla kırdı. Yunan ordusu, Türk taarruzunun hızı ve şiddeti karşısında şaşkına döndü. Aynı gün, Afyon’un bazı önemli mevzileri ele geçirildi.
27-29 Ağustos: Türk ordusu, Afyon’u tamamen kontrol altına aldı ve kuzeye doğru ilerlemeye başladı. Yunan ordusu, geri çekilmek zorunda kaldı ve düzensiz bir şekilde İzmir yönüne doğru kaçmaya başladı.
Dumlupınar Meydan Muharebesi (30 Ağustos 1922)
Büyük Taarruz’un en kritik anı, 30 Ağustos’ta Dumlupınar’da gerçekleşen meydan muharebesiydi. Mustafa Kemal Atatürk’ün bizzat yönettiği bu savaş, Türk ordusunun Yunan ordusunun ana kuvvetlerini imha ettiği bir zaferle sonuçlandı. Türk ordusu, düşmanı çembere alarak büyük bir kısmını yok etti. Bu zafer, “Başkomutanlık Meydan Muharebesi” olarak da bilinir ve Türk Kurtuluş Savaşı’nın dönüm noktasıdır.
Büyük Taarruz’un ardından Türk ordusu, İzmir’e doğru hızlı bir ilerleyişe geçti:
9 Eylül 1922: Türk ordusu, İzmir’i Yunan işgalinden kurtardı. Bu, Kurtuluş Savaşı’nın askeri anlamda zaferle sonuçlandığının sembolü oldu.
Mudanya Ateşkesi (11 Ekim 1922): Türk ordusunun başarısı, İtilaf Devletleri’ni masaya oturmaya zorladı. Mudanya Ateşkesi ile Yunan ordusu Anadolu’yu terk etti.
Lozan Antlaşması (24 Temmuz 1923): Büyük Taarruz’un sağladığı askeri başarı, Lozan’da diplomatik zaferi getirdi ve modern Türkiye Cumhuriyeti’nin temelleri atıldı.
Büyük Taarruz’un Önemi
* Askeri Açıdan: Büyük Taarruz, Türk ordusunun disiplinli, organize ve kararlı bir şekilde hareket edebileceğini dünyaya gösterdi. Düşman ordusu tamamen dağıldı ve Anadolu’daki işgal sona erdi.
* Siyasi Açıdan: Türk milletinin bağımsızlık iradesini kanıtladı ve Sevr Antlaşması’nı geçersiz kıldı.
* Moral ve Manevî Açıdan: Türk halkına büyük bir özgüven kazandırdı. Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliği, halkın ona olan güvenini pekiştirdi.
Büyük Taarruz’un Kahramanları
* Mustafa Kemal Atatürk: Başkomutan olarak taarruzun her aşamasını planladı ve yönetti.
* İsmet İnönü: Genelkurmay Başkanı olarak stratejik planlamada önemli rol oynadı.
* Fevzi Çakmak: Orduyu yeniden yapılandırmada büyük katkı sağladı.
* Türk Halkı: Kadın, erkek, genç, yaşlı demeden ordunun başarısı için maddi ve manevi destek sağladı.
Büyük Taarruz, her yıl 30 Ağustos’ta “Zafer Bayramı” olarak kutlanır. Bu tarih, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin zaferle taçlandığı bir semboldür. Zafer Bayramı, Türkiye’de resmi tatil olarak kutlanır ve törenlerle anılır.
Büyük Taarruz’un 103.Yılı Kutlu Olsun!
Dipçe… Millî bayramlarımızda ve Türk milleti için önemli günlerde Atatürk ve silâh arkadaşlarını anmayan, unutturmaya çalışan kişi ve kurumlardan hesap sorulacaktır..
26 AĞUSTOS 2025
M. Hüseyin OĞUZ
