DÜNÜ HATIRLAMADAN, NE ATATÜRK’Ü NE DE CUMHURİYETİ ANLARIZ.
1. Dünya savaşı; 28 Haziran 1914’te başlayıp 11 Kasım 1918’e kadar sürdü.
Savaşın sonunda; Osmanlı Devleti, Avusturya Macaristan İmparatorluğu, Rus Çarlığı, Alman İmparatorluğu yıkılmıştır.
ARKASINDAN !… MONDROS ATEŞKES ANLAŞMASI İMZALANMIŞTIR. (30 EKİM 1918)
Yer, Limmi Adasının Mondros Limanında Agamemnon savaş gemisinde bu anlaşma 25 maddeden oluşur.
Bu anlaşmanın başında, Osmanlı Devleti adına, Bahriye Nazır RAUF ORBAY bey başkanlığında bir heyet katılır.
Bu anlaşmanın en önemli maddesi, 7. ve 24. maddeleridir. Nedir bu maddeler ?
7. Madde: OSMANLI DEVLETİ TOPRAKLARININ İTİLAF DEVLETLERİNİN (FRANSA, İTALYA, İNGİLTERE) İŞGALİNE.
24. Madde: İleride kurulacak Ermeni Devletine zemin hazırlanacak, DER!…
***
ATATÜRK, BU ANLAŞMA İLE İLGİLİ BAKIN NE DER.
”Osmanlı hükümeti bu anlaşma ile kendini kayıtsız şartsız düşmanlara teslim etmeye muvafakat etmiştir. Yalnızca muvafakat etmiş değil, düşmanların memleketi istilası için onlara muaveneti (YARDIMI) de vaad etmiştir. Bu anlaşma olduğu gibi tatbik edildiği takdirde memleketin baştan nihayetine kadar işgal ve istilaya maruz olacağı şüphesizdir.”
MONDROS ATEŞKES ANLAŞMASINDAN HEMEN SONRA İTİLAF DEVLETLERİ, 7. MADDEYİ BAHANE EDEREK OSMANLI TOPRAKLARINI İŞGAL ETMEYE BAŞLAMIŞTIR.
NİHAYET !
İNGİLİZLER; 3 Kasım 1918’de, Musul ve İskenderun’a girdiler. Daha sonra Urfa, Antep, Maraş ve Adana’yı işgal ettiler, İtilaf devletleri kendi aralarında yaptıkları anlaşma gereği, buraları Fransızlara verdiler.
Ayrıca İngilizler; Samsun, Merzifon, İstanbul, Çanakkale, İzmit ve Eskişehir’e asker çıkarttılar.
İtalyanlar; Aydın’ın güneyinden itibaren Muğla, Antalya, Konya’yı işgal ettiler.
Ülkenin her tarafında düzensizlik ve kargaşa hakim oldu.
***
10 AĞUSTOS 1920 SEVR ANLAŞMASI İLE DE, OSMANLI DEVLETİNİN SINIRLARI; Zonguldak, Kastamonu, Sinop, Samsun, Tokat, Kayseri, Nevşehir ve Ankara illeri ile sınırlı kalıyordu.
”SEVR’‘, Paris yakınlarında bir kasaba. Buradaki anlaşma için; 22 Temmuz 1920 ‘de Yıldız sarayında Padişah VAHDETTİN başkanlığında saltanat şurası toplandı. Bu toplantıda Padişah ve hükümet adına, Rıza Tevfik Paşa, Bağdatlı Hadi Paşa ve Bern Elçisi Reşat Halis’ten oluşan bir heyetin Paris’e gönderilmesi kararı alındı. 10 Ağustos 1920’de SEVR’de bu anlaşma, Osmanlı delegeleri tarafından imzalandı.
ŞİMDİ SORUYORUM?
1- Atatürk’ün ne olduğunu, ne yaptığını hatırladık mı?
2- Cumhuriyetin nasıl kurulduğunu ve önemini hatırladık mı?
Adnan GÜLLÜ
Araştırmacı / Tarihçi
